İhanet Travması Kuramı
Betrayal Trauma Theory
Tanım
Çocukluk çağında birincil bakım verenler tarafından uygulanan istismarın, hayatta kalma ve bağlanma gereksinimi nedeniyle zihin tarafından bilinçten uzak tutulmasını açıklayan kavramsal model.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındayken güvendiği bir aile üyesi tarafından fiziksel ve duygusal istismara uğrayan bir bireyin, yetişkinlik dönemine kadar bu anıları tamamen hatırlamaması; ancak yıllar sonra güvenli bir terapi ortamında veya istismarcıyla olan bağ koptuktan sonra anı parçalarının parça parça bilince çıkması ihanet travması kuramının klinik bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Jennifer J. Freyd tarafından 1991 yılında ortaya atılan bu kuram, istismarcının çocuk için hayati öneme sahip bir figür (ebeveyn veya bakım veren) olduğu durumlarda ortaya çıkan bellek bastırma süreçlerini inceler. Evrimsel psikoloji ve bağlanma kuramı temelinde şekillenen model; çocuğun güvenliğine ve bakımına bağımlı olduğu kişiye karşı duyduğu öfkeyi veya tehlike algısını bilinçli olarak işleyemediğini öne sürer. Bu durum, çocuğun istismarı yok saymasını veya unutmasını sağlayarak istismarcıyla olan bağını korur ve hayatta kalma şansını artırır. Bellek üzerindeki bu koruyucu ama işlev bozucu etki, yüksek ihanet durumlarında bilişsel ketleme mekanizmalarının devreye girmesiyle karakterizedir.
Etimoloji
İngilizce 'betrayal' (ihanet, güveni kötüye kullanma) ve 'trauma' (yaralanma, darbe) kelimeleri ile 'theory' (kuram, nazariye) sözcüğünün birleşiminden oluşur; kökensel olarak Latince 'traumare' ve Eski İngilizce 'trēowð' (güven, sadakat) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Klasik amnezi ve dissosiyatif amnezi ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, ihanet travmasında unutma sürecinin spesifik olarak 'güven bağını koruma' amacıyla ve yüksek ihanet içeren ilişkisel dinamiklerde tetiklenmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağlanma Kuramı
Attachment Theory
Bebekler ile birincil bakım verenleri arasında evrimsel temelli yakınlık arayışı ve duygusal bağ kurma süreçlerini inceleyen, bireyin yaşam boyu duygu düzenleme kapasitesini şekillendiren kapsamlı gelişimsel kuram.
Dissosiyasyon
Dissociation
Bireyin bilinç, hafıza, kimlik veya çevre algısının olağan entegrasyonundan koparak bağımsızlaşmasıyla karakterize olan bir savunma mekanizması ve bilişsel süreç.