Katkısal Gen
Additive Gene
Tanım
Baskınlık veya çekiniklik özelliği göstermeyen, allellerin kümülatif etkileri yoluyla fenotipi belirleyen ve Mendel kalıtım kalıplarından sapma gösteren gen türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
İnsan boyu uzunluğunun belirlenmesinde birden fazla katkısal gen rol oynar. Bireyin genomunda ne kadar çok 'uzun boy' yönünde katkısal allel varsa, çevresel faktörlerin de desteğiyle fenotipik boy uzunluğu o oranda kademeli olarak artış gösterir.
Derin Analiz
Katkısal genler, polijenik kalıtımın temel yapı taşlarını oluşturur. Bu mekanizmada her bir allel, fenotipik özellik üzerinde ölçülebilir ve doğrusal bir paya sahiptir; yani fenotipik değer, bireyin sahip olduğu katkısal allellerin toplam matematiksel fonksiyonu olarak ortaya çıkar. Boy, ten rengi gibi nicel (metrik) karakterlerin yanı sıra otizm spektrum bozukluğu, Alzheimer hastalığı ve tip 2 diyabet gibi çok faktörlü karmaşık patolojilerin genetik mimarisinde de kritik bir rol oynar. Bu genlerin işleyişi, klasik gen-çevre etkileşimlerinin karmaşıklığını artırarak monogenik hastalık modellerinin ötesinde bir varyasyon yelpazesi sunar.
Etimoloji
Latince 'addere' [eklemek, ilave etmek] fiilinden türetilen 'additivus' sıfatı ile Yunanca 'genos' [soy, doğum, ur] kökünden gelen gen kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Mendelci baskın ve çekinik genler ile sıklıkla karıştırılır; Mendelci kalıtımda alleller ya hep ya hiç kuralına göre baskınlık gösterirken, katkısal genlerde ara derecelendirmeler ve kümülatif etki esastır.