Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Klonidin

Clonidine

Tanım

Beyin sapındaki alfa-adrenerjik reseptörleri doğrudan uyararak sempatik sinir sistemi aktivitesini baskılayan, hipertansiyon, DEHB ve yoksunluk tedavisinde kullanılan bir alfa-2 agonist ilaçtır.

Örnek Vaka / Uygulama

Uzun süredir opiyat bağımlılığı tanısıyla yatarak tedavi gören bir hastanın detoksifikasyon sürecinde, anksiyete, taşikardi, terleme ve titreme gibi şiddetli otonomik yoksunluk bulgularını kontrol altına almak amacıyla düşük doz klonidin titrasyonu uygulanır.

Derin Analiz

Klonidin, merkezi sinir sisteminde presinaptik alfa-2 adrenerjik reseptörler üzerinde agonist olarak etki gösterir. Bu uyarım, vazomotor merkezden periferik sempatik çıkışı azaltarak norepinefrin salınımını baskılar. Sonuç olarak vasküler direnç düşer, kalp hızı azalır ve kan basıncı regüle edilir. Psikofarmakoloji ve klinik psikiyatri bağlamında; sempatik aşırı uyarılma durumlarını (opioid veya alkol yoksunluğundaki otonomik hiperaktivite) kontrol altına almak, stimülan olmayan bir alternatif olarak DEHB semptomlarını hafifletmek ve hatta bazı antipsikotiklerin yan etkisi olan sialoreyi (aşırı tükürük salgılanması) yönetmek amacıyla adjuvan bir ajan olarak reçetelenmektedir.

Etimoloji

Kimyasal yapısına atıfta bulunan bileşen adlandırma türevi; klon (chloro-anilino türevi) ve imidazolin halka sisteminin birleşmesinden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Beta blokerler (kalp hızını ve periferik beta reseptörleri hedef alırken sempatik tonusu merkezî olarak baskılamazlar) ve klasik psikostimülanlar (DEHB tedavisinde dopaminerjik/noradrenerjik artış sağlarken klonidin noradrenerjik tonusu sakinleştirir).