Söndürme Sonrası Yeniden Belirme
Reinstatement Following Extinction
Tanım
Sönmüş olan koşullu tepkinin, araya koşulsuz uyarıcının tek başına sunulmasıyla beklenmedik bir şekilde yeniden ortaya çıkması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun stres dönemlerinde migren atakları yaşayan bir birey, her kulaklık taktığında tetiklenen baş ağrısı nedeniyle kulaklık kullanımına karşı güçlü bir kaçınma geliştirmiştir (koşullu kaçınma). Daha sonraki haftalarda kulaklıkları ağrısız birkaç kez kullandığında bu kaçınma davranışı sönmüştür. Ancak birey, kulaklıktan bağımsız olarak (örneğin uykusuzluk veya gürültü nedeniyle) çok şiddetli bir baş ağrısı yaşadığında, sönmüş olan kulaklık takmama kaçınma davranışı aniden geri döner.
Derin Analiz
Davranışçı psikoloji ve öğrenme kuramları bağlamında, sönme (extinction) sürecinin öğrenilmiş bir davranışı kalıcı olarak silmediğini, yalnızca ketlediğini (inhibition) kanıtlayan temel olgulardan biridir. Klasik koşullama deneylerinde, koşullu uyarıcı (KS) ile koşulsuz uyarıcı (KSU) eşleşmesinin kesilmesiyle zayıflayan ve sönen tepki, organizmaya herhangi bir bağlam ipucu olmaksızın doğrudan KSU'nun kendisi verildiğinde yeniden canlanır. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, amigdala ve prefrontal korteks arasındaki sinaptik bağlantıların dinamik yapısıyla açıklanır; sönme yeni bir öğrenme (güvenli bellek izi) yaratırken, yeniden belirme (reinstatement) orijinal korku veya kaçınma izinin KSU tetiklemesiyle dominant hale gelmesini sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'reinstatement' (yeniden tesis etme, yerine koyma; Latince 're-' [yeniden] + 'in stabilis' [durumuna getirmek]) ve 'extinction' (söndürme; Latince 'exstinctio' [söndürmek, yok etmek]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Sönme
Sönme
Extinction
Klasik veya edimsel koşullanmayla kazanılmış bir davranışın veya tepkinin, pekiştirecin veya koşulsuz uyarıcının sürekli olarak geri çekilmesi sonucunda zamanla zayıflaması ve ortadan kalkması süreci.
İncele
Klasik Koşullama
Klasik Koşullama
Classical Conditioning
Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, refleksif bir tepki uyandıran doğal bir uyarıcıyla defalarca eşleşmesi sonucunda, tek başına o refleksif tepkiyi tetikler hale gelmesini sağlayan temel bir öğrenme mekanizmasıdır.
İncele