Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Uyarılma Eğitimi

Arousal Training

Tanım

Danışanlara fizyolojik uyarılma düzeylerini fark etmeyi ve terapötik hedeflere bağlı olarak bu düzeyleri artırmayı veya azaltmayı öğreten bir davranış terapisi tekniğidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik öfke sorunları yaşayan bir danışanın, trafikte veya kişiler arası çatışmalarda öfkenin henüz ilk aşamasındayken (hafif kas gerilmesi ve hızlanan nabız olarak) bu bedensel sinyalleri fark etmesi ve ardından uyguladığı diyafram nefesi ile progresif kas gevşetme teknikleri sayesinde fizyolojik uyarılma düzeyini taban seviyesine düşürmeyi öğrenmesi.

Derin Analiz

Uyarılma eğitimi, otonom sinir sisteminin sempatik ve parasempatik kısımlarının aktivasyon seviyelerini bireyin istemli kontrolüne açmayı hedefler. Davranışçı ve Bilişsel-Davranışçı yaklaşımda, interoseptif farkındalığın geliştirilmesi üzerine kuruludur. Birey; kalp atım hızı, kas tonusu, solunum hızı ve elektrodermik aktivite gibi somatik göstergeleri izlemeyi öğrenir. Öfke kontrolü terapilerinde aşırı uyarılmayı (hyperarousal) erken evrede yakalayıp aşağı regüle etmek (down-regulation) esasen amigdala tepkiselliğini prefrontal korteks kontrolü altında ılımlı hale getirmeyi amaçlar. Cinsel işlev bozukluklarının tedavisinde ise tam tersi bir stratejiyle, özellikle inhibisyon veya kaygı nedeniyle baskılanmış uyarılmayı yukarı regüle etmek (up-regulation) için duyusal odaklanma ve bilişsel yeniden yapılandırma süreçleriyle entegre edilir.

Etimoloji

İngilizce 'arouse' (uyandırmak, harekete geçirmek, Fr. éveiller, Lat. ex- + *arepere) ve 'training' (eğitim, alıştırma, Fr. trainer) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Biyofeedback (Biofeedback), uyarılma eğitiminde kullanılan araçsal bir yöntemdir ancak uyarılma eğitimi daha geniş bir klinik stratejiler bütünüdür. Sistematik duyarsızlaştırma ise uyarılma eğitiminin üzerine inşa edilebilen maruz bırakma tabanlı farklı bir müdahaledir.