Beden Bütünlüğü Kimlik Bozukluğu
Amputee İdentity Disorder
Tanım
Bireyin sağlıklı bir uzvunu veya duyusunu yabancı bir unsur olarak algılaması ve bu uzuvdan cerrahi yolla kurtulma konusunda karşı konulamaz, yoğun bir istek duyduğu nadir bir psikopatolojik durumdur.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirmeye gelen otuz yaşındaki bir danışan, sol bacağının kendisine ait olmadığını, bedenine sonradan yapıştırılmış yabancı bir nesne gibi hissettirdiğini belirtmektedir. Danışan, bu bacakla yaşamanın yarattığı kronik psikolojik uyumsuzluk ve yabancılaşma hissi nedeniyle, işlevsel olan bu uzvun cerrahi olarak kesilmesi yönünde ısrarcı düşüncelere sahiptir.
Derin Analiz
Nöropsikolojik düzeyde, bu durumun parietal lobun somatosensoriyel korteksindeki beden haritalaması (somatognozi) ile kişinin zihinsel beden imgesi arasındaki derin bir tutarsızlıktan kaynaklandığı düşünülmektedir. Birey, söz konusu uzuvla doğmuş olmasına rağmen, nörolojik olarak o uzvu kendi beden şemasına entegre edemez. Bu durum, klasik bir somatik sanrıdan ziyade, bedensel kimliğin nörogelişimsel bir sapması olarak ele alınır. DSM-5'in ana gövdesinde henüz ayrı bir tanı kategorisi olarak yer almasa da, 'diğer belirtilmiş şizofreni spektrumu ve diğer psikotik bozukluklar' veya nadiren 'beden dismorfik bozukluğu' ile ilişkili bağlamlarda tartışılmaktadır. Klinik pratikte hastalar, yabancı hissettikleri bacak, kol veya göz gibi yapıların amputasyonunu talep ederler.
Etimoloji
İngilizce 'Body' (beden), 'Integrity' (bütünlük), 'Identity' (kimlik) ve 'Disorder' (bozukluk) sözcüklerinin baş harflerinden oluşan akronimik bir klinik terimdir. Kökleri geç modern dönem psikiyatri ve nöroloji literatürüne dayanır.
Karıştırmayın
Beden Dismorfik Bozukluğu (BDB) ile sıkça karıştırılır. BDB'de hasta, vücudundaki kusursuz bir yapıyı kusurlu veya çirkin olarak algılayıp düzeltmek isterken; BIID hastası, tamamen sağlıklı bir uzvu tamamen ortadan kaldırmak, yani beden bütünlüğünü kendi içsel kimliğine uydurmak ister. Apotemnofili (cinsel çekim odaklı ampute etme arzusu) terimi de tarihsel olarak karıştırılsa da, günümüzde BIID cinsel bir fetişizmden ziyade bir kimlik ve beden algısı bozukluğu olarak sınıflandırılmaktadır.