Duygusal İstismar
Emotional Abuse
Tanım
Bir kişinin diğerini, davranışsal, duyuşsal işlevselliğini ve genel zihinsel sağlığını bozan, kasıtlı ve tekrarlayıcı non-fiziksel eylemlere maruz bırakması.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir vakada, danışanın eşi tarafından sürekli olarak zekasının küçümsenmesi, kararlarının alay konusu yapılması, sosyal çevresinden izole edilmesi ve her hata yaptığında sevgiden mahrum bırakılmakla tehdit edilmesi duygusal istismarın tipik bir tezahürüdür. Danışan zamanla kendi algılarına olan güvenini yitirmiş (gaslighting etkisiyle) ve kronik anksiyete semptomları göstermiştir.
Derin Analiz
Duygusal istismar, bireyin özerkliğini, öz saygısını ve psikolojik bütünlüğünü sistematik olarak aşındıran bir davranış örüntüsüdür. Klinik psikoloji ve aile içi şiddet literatüründe psikolojik istismar ile eşanlamlı kullanılır. Fiziksel iz bırakmamasına rağmen nörobiyolojik düzeyde hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) eksenini kronik olarak aktive eder, kortizol regülasyonunu bozar ve özellikle gelişmekte olan beyinde prefrontal korteks ile amigdala arasındaki bağlantısallığı olumsuz etkiler. Sözel saldırılar, korkutma, tecrit etme, aşırı kontrol ve aşağılama gibi taktikler kurbanda öğrenilmiş çaresizlik ve travmatik bağlanma (traumatic bonding) geliştirir.
Etimoloji
İngilizce 'emotion' (duygu, Fransızca 'émotion' kelimesinden, Latince 'emovere' [dışarı taşımak, sarsmak]) ve 'abuse' (kötü kullanmak, suistimal etmek, Latince 'abusus' [yanlış kullanım]) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İhmal (neglect) ile sıkça karıştırılır; ihmal bir şeyin eksikliği veya yapılmaması iken, duygusal istismar aktif, kasıtlı ve zarar verici davranışsal müdahaleleri içerir. Ayrıca sağlıklı ilişkilerdeki dönemsel çatışmalardan, kronik ve sistematik bir güç dengesizliği içermesiyle ayrılır.