Hafif Nörobilişsel Bozukluk
Mild Neurocognitive Disorder
Tanım
Bireyin önceki işlevsellik düzeyine kıyasla bir veya daha fazla bilişsel alanda ılımlı bir gerileme gösterdiği, ancak bağımsız günlük yaşam aktivitelerini sürdürme yetisini engellemeyen klinik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
68 yaşında, emekli bir matematik öğretmeni olan Danışan X, son bir yıldır karmaşık finansal işlemlerini yürütürken zorlanmaya başladığını, market alışverişinde unutmaları olduğunu ve önceden rahatlıkla çözdüğü sudoku bulmacalarında zorlandığını fark ederek kliniğe başvurmuştur. Yapılan nöropsikolojik değerlendirmede belleğe ve yürütücü işlevlere ait test skorlarının yaş ve eğitim normlarına göre 1.5 standart sapma düşük olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, X'in kişisel hijyenini sağladığı, yemek yaptığı, randevularına zamanında geldiği ve reçeteli ilaçlarını aksatmadan kullandığı yakınları tarafından doğrulanmıştır. Günlük yaşam bağımsızlığı korunduğu için tanı hafif nörobilişsel bozukluk olarak konulmuştur.
Derin Analiz
DSM-5 sınıflandırma sisteminde yer alan hafif nörobilişsel bozukluk, normal yaşlanma süreci ile demans (ağır nörobilişsel bozukluk) arasındaki eşik altı geçiş evresini temsil eder. Karmaşık dikkat, yürütücü işlevler, öğrenme ve bellek, dil, algısal-motor beceriler ya da sosyal biliş alanlarından en az birinde, standartlaştırılmış nöropsikolojik test bataryalarında (ortalama performansın 1 ile 2 standart sapma altı) nesnel olarak belgelenen bir düşüş söz konusudur. Temel ayırt edici özellik, bireyin finansal işleri yönetme, ilaç takibi yapma veya yemek hazırlama gibi enstrümantal günlük yaşam aktivitelerini telafi stratejileri yardımıyla bağımsız olarak sürdürebilmesidir. Nörobiyolojik düzeyde, sıklıkla erken evre nörodejeneratif süreçlerin (örneğin amiloid-beta birikimleri veya tau proteinopatileri) serebral kortekste ve hipokampal yapılarda mikro düzeyde hasar oluşturmaya başladığının göstergesidir; ancak bu klinik tablo her vakada Alzheimer tipi demansa ilerleme göstermez.
Etimoloji
Latince 'habilis' [kolaylıkla yönetilebilir/hafif] + Yunanca 'neuron' [sinir] + 'cognitio' [bilgi/idrak] + Latince 'dis-' [olumsuzluk] ve 'ordinare' [düzenlemek] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Normal yaşlanmaya bağlı unutkanlık (yaşla birlikte gelen benzeşik ve işlevselliği bozmayan hafif bellek yavaşlamaları) ile ağır nörobilişsel bozukluk/demans (bağımsız günlük yaşam aktivitelerinin tamamen ortadan kalktığı ileri evre klinik tablo) ile sıklıkla karıştırılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Hafif Bilişsel Bozukluk
Mild Cognitive İmpairment (MCI)
Normal yaşlanma süreci ile demans kriterleri arasında yer alan, günlük işlevselliği bozmayacak düzeydeki ölçülebilir bilişsel gerileme durumudur.
İncele
Demans
Dementia
Bellek başta olmak üzere en az bir başka bilişsel işlevin, bireyin günlük yaşam aktivitelerini, mesleki ve sosyal işlevselliğini bağımsız olarak sürdürmesini engeyecek düzeyde ilerleyici ve yaygın yıkımı ile karakterize klinik sendrom.
İncele