Haldol
Haldol
Tanım
Haloperidol etken maddesinin en yaygın ticari adı olan ve özellikle akut psikotik durumların tedavisinde kullanılan birinci kuşak (tipik) bir antipsikotik ilaçtır.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil psikiyatri kliniğine şiddetli ajitasyon, etrafındakilere zarar verme riski ve gerçeği değerlendirme yetisinde belirgin bozulma ile getirilen akut psikotik atak geçiren bir hastaya, hızlı sedasyon ve psikotik semptomların kontrolü amacıyla intramüsküler yolla Haldol uygulanır.
Derin Analiz
Haldol, merkezi sinir sisteminde özellikle mezolimbik yoldaki dopamin D2 reseptörlerini bloke ederek etki gösteren butirofenon sınıfı bir antipsikotiktir. Pozitif şizofreni semptomlarının (sanrılar, halüsinasyonlar) kontrolünde ve akut ajitasyon durumlarında güçlü bir antagonist olarak klinik pratikte yer bulur. Ancak dopaminerjik blokaj sadece mezolimbik sistemle sınırlı kalmayıp nigrostriatal yolu da etkilediğinden, ekstrapiramidal semptomlar (akatazi, distoni, Parkinson benzeri belirtiler) ve tardiv diskinezi gibi motor yan etki profili, modern psikofarmakolojide kullanım dozajının titizlikle yönetilmesini gerektirir.
Etimoloji
Haloperidol bileşiğinin tescilli ticari markası (trade name); 'halo-' (kimyasal yapısındaki halojen grubunu temsilen) ve '-peridol' (tiroksin türevi antipsikotik sınıfı soneki) bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Atipik antipsikotikler (örneğin klozapin veya olanzapin) ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, Haldol'ün tipik bir birinci kuşak ajan olması ve serotonin reseptör blokajından ziyade yüksek selektiviteyle dopamin D2 reseptörlerini hedeflemesi, buna bağlı olarak daha yüksek ekstrapiramidal yan etki riski taşımasıdır.