Hipokondriyazis
Hypochondria
Tanım
Kişinin, bedenindeki olağan fizyolojik duyumları yanlış yorumlayarak ciddi veya ölümcül bir hastalığa yakalandığına dair inatçı ve temelsiz bir inanç taşımış olması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşındaki erkek hasta, göğsünde hissettiği hafif bir kas spazmını akut miyokard enfarktüsü olarak yorumlar. EKG ve kardiyolojik tetkikleri tamamen normal çıkmasına rağmen, doktorların kalbindeki rahatsızlığı atladığına inanarak internette semptom aramaya saatler harcar ve her yeni makalede farklı bir ölümcül hastalığın bulgularını kendi bedeninde 'keşfeder'.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri düzleminde bu olgu, somatik belirti bozuklukları spektrumunda yer alır. Bilişsel-davranışsal model, hastaların beden tarama (body scanning) eğilimlerinin yüksek olduğunu, belirsiz duyumları en felaket senaryoyla (katastrofizm) eşleştirdiklerini gösterir. Nörobiyolojik açıdan, interoseptif duyarlılığın (bedensel sinyalleri içsel algılama eşiği) bozulduğu, anterior insular korteks ve somatosensoriyel korteksteki aşırı uyarılmanın hastanın ağrı veya hastalık algısını amplifiye ettiği fMRİ çalışmalarında doğrulanmıştır. Hasta, tıbbi güvence arayışlarına (doctor shopping) rağmen ikna olmaz; çünkü asıl patoloji bedende değil, tehdit algısını sürekli güncelleyen amigdala-prefrontal devreler arasındadır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'hypo-' (altında) + 'chondros' (kaburga kıkırdağı) köklerinden türetilmiştir. Tarihsel olarak karaciğer altındaki bölgeden kaynaklandığı düşünülen açıklanamayan bedensel sancıların ruhsal yansımalarını tanımlamak için tıp literatürüne girmiştir.
Karıştırmayın
Somatizasyon Bozukluğu ile karıştırılır; somatizasyon bozukluğunda hasta bedensel acılara ve disfonksiyonlara odaklanırken, hipokondriyaziste asıl odak noktası acının kendisi değil, o acının işaret ettiğine inanılan spesifik ve korkunç bir hastalığın varlığıdır.