Koşullu Yer Tercihi
Conditioned Place Preference (CPP)
Tanım
Hayvan modellerinde ödüllendirici bir uyarıcının (örneğin bir ilacın) etkisiyle belirli bir çevresel ipucuna karşı geliştirilen yaklaşma ve o bölgede daha fazla vakit geçirme eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Preklinik bir bağımlılık araştırmasında, bir fare üç gün boyunca siyah ve çizgili odada kokain enjeksiyonu alır; beyaz ve düz odada ise yalnızca tuzlu su alır. Test aşamasında ilaç verilmeden serbest bırakılan farenin, zamanının %80'ini siyah ve çizgili odada geçirmesi, kokainin yarattığı öforik etkinin çevresel ipuçlarıyla kalıcı bir şekilde ilişkilendiğini (koşullu yer tercihi oluştuğunu) gösterir.
Derin Analiz
Koşullu Yer Tercihi (CPP), nörobiyoloji ve bağımlılık araştırmalarında mezolimbik dopamin yolağının işlevselliğini ve ödül sistemini incelemek için kullanılan klasik bir Pavlovyal koşullandırma paradigmasıdır. Denek (genellikle kemirgenler), belirgin görsel ve dokunsal ipuçlarına sahip iki farklı odaya sahip bir aygıtta test edilir. Eğitim aşamasında, odalardan biri belirli bir psikoaktif madde (örneğin kokain veya morfin) ile eşleştirilirken, diğer oda plasebo (salin) ile eşleştirilir. Test gününde herhangi bir madde verilmeden deneğin serbestçe dolaşması sağlanır. Denek, daha önce ödülü deneyimlediği odaya karşı belirgin bir yönelim gösterirse, bu durum ödüllendirici uyarıcının o çevreyle nöronsal bir bağ kurduğunu (sinaptik plastisite ve uzun süreli potansiyasyon yoluyla) kanıtlar. Bu yöntem, ilaç arama davranışının çevresel tetikleyicilerini ampirik olarak ölçmek için kritik öneme sahiptir.
Etimoloji
Latince 'conditio' (koşul/durum) + 'placere' (hoşnut olmak, beğenmek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; davranışsal psikolojide uyarıcı eşleşmesini tanımlar.
Karıştırmayın
Kendi kendine uygulama (Self-administration) yöntemiyle karıştırılabilir; self-administration deneklerin aktif olarak ilacı almasını (operant koşullandırma) gerektirirken, CPP pasif bir çevresel eşleşmeye (Klasik koşullandırma) dayanır.