Koşullu Yer Tercihi
Conditioned Place Preference (CPP)
Tanım
Belirli uyarıcıların deneyimlendiği mekanları pekiştirici kılan ve organizmanın o mekana karşı yönelim geliştirmesine yol açan bir klasik koşullama sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Preklinik bir bağımlılık araştırmasında, bir fare iki farklı görsel desene sahip odası bulunan bir kafesin sol tarafına yerleştirilip kokain enjekte edilir, sağ tarafında ise sadece salin (plasebo) verilir. Birkaç günlük eşleştirme seansından sonra, kapılar kaldırılarak farenin iki oda arasında serbestçe dolaşması sağlanır. Farenin zamanının büyük çoğunluğunu kokain aldığı sol odada geçirmesi, kokainin pekiştirici etkisinin o mekânla başarılı bir şekilde koşullandığını, yani koşullu yer tercihi geliştiğini gösterir.
Derin Analiz
Nörobiyoloji ve davranışsal farmakoloji laboratuvarlarında ödül sistemlerinin, bağımlılık yapıcı maddelerin ve hedonik süreçlerin incelenmesinde kullanılan temel bir hayvan modeli paradigmasıdır. Süreç, nükleus akkumbens ve mezolimbik dopaminerjik yolağın farmakolojik uyarımı ile çevresel ipuçları arasında kurulan nöronsal eşleşmeye dayanır. Deney hayvanı, tarafsız bir uyarıcının (örneğin psikoaktif bir maddenin) etkisindeyken maruz kaldığı odayı, maddenin içsel ödül özellikleriyle ilişkilendirir. Daha sonra serbest bırakıldığında, madde doğrudan verilmemiş olmasına rağmen, sadece mekânsal ipuçlarının tetiklediği dopamin salınımı nedeniyle o odayı tercih eder. Bu yaklaşım, maddesel yoksunluk olmaksızın psikolojik bağımlılığın çevresel tetikleyicilerini izole etmek için kritik veriler sunar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Edimsel koşullama (operant conditioning) ile sıkça karıştırılır; burada hayvan odaya girmek için bir düğmeye basmak gibi aktif bir eylem gerçekleştirmez, aksine pasif bir mekânsal tercih sergiler. Ayrıca 'kendi kendine uygulama' (self-administration) paradigmasından farklı olarak, hayvan maddeyi almak için doğrudan bir operant davranışta bulunmaz, mekân ile madde eşleşmesine maruz kalır.
Keşfetmeye Devam Edin
Klasik Koşullama
Klasik Koşullama
Classical Conditioning
Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, refleksif bir tepki uyandıran doğal bir uyarıcıyla defalarca eşleşmesi sonucunda, tek başına o refleksif tepkiyi tetikler hale gelmesini sağlayan temel bir öğrenme mekanizmasıdır.
İncele
Pekiştirme
Pekiştirme
Reinforcement
Edimsel koşullamada bir davranışın sıklığını veya ortaya çıkma olasılığını artıran bağımlı ilişki, süreç ve uygulama.
İncele