Otoenükleasyon
Autoenucleation
Tanım
Bir bireyin, genellikle ağır psikotik süreçler veya şiddetli sanrısal hezeyanlar eşliğinde, kendi vücudundan bir organı veya tümörü cerrahi müdahale olmaksızın kendi eliyle çıkarması eylemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, paranoid şizofreni tanısıyla takip edilen 34 yaşında bir erkek hasta, televizyondaki haber spikerinin kendisine 'günahkar gözlerini çıkararak dünyayı karanlığa gömmesini' emrettiği yönündeki katı işitsel halüsinasyonlarının etkisiyle, sağ göz küresini kendi parmaklarıyla orbita boşluğundan çıkarmıştır. Acil servise getirildiğinde hastanın analjeziye dirençli bir sükûnet içinde olduğu ve göz kaybını rasyonelize etmeye çalışarak 'artık gerçekleri gördüğünü' ifade ettiği gözlemlenmiştir.
Derin Analiz
Otoenükleasyon, sıklıkla göz küresinin (bulbus oculi) hasta tarafından kendiliğinden çıkarılması vakalarıyla literatürde yer bulan, nadir fakat yıkıcı bir öz-kıyım (self-mutilation) formudur. Klinik psikiyatri ve nöropsikiyatri düzleminde bu davranış, primer olarak şizofreni gibi psikotik bozuklukların, ağır bipolar mani ataklarının veya organik beyin sendromlarının seyrinde görülür. Temelinde yatan mekanizma, genellikle dinsel, persecutuar (takip edilme) veya nihilistik sanrıların (örneğin Cotard sendromu) doğurduğu yoğun emirlere dayalı işitsel halüsinasyonlar ya da 'günahlardan arınma' dürtüsüdür. Nörobiyolojik açıdan, frontal korteksin yürütücü işlevlerindeki ve gerçeklik test etme mekanizmalarındaki ağır ketleme kusurları, ağrı modülasyonunu ve somatosensoriyel entegrasyonu domine eden dopaminerjik hiperaktivite ile birleşerek bu ekstrem oto-agresif davranışın ortaya çıkmasına zemin hazırlar.
Etimoloji
Yunanca 'autos' (kendi) + Latince 'enucleare' (çekirdeğini çıkarmak, soyuyp temizlemek, 'ex-' [dışarı] + 'nucleus' [ceviz içi/çekirdek]) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Somatik tip sanrılar ve genel non-suicidal self-injury (NSSI - intihar amacı gütmeyen kendine zarar verme) davranışları. Farkı; NSSI genellikle regülasyon veya rahatlama amacı güderken, otoenükleasyon akut psikotik realite kaybı ve sanrısal zorlantı sonucu gerçekleşen ve anatomik bütünlüğü kalıcı olarak bozan ağır bir mutilasyondur.
Keşfetmeye Devam Edin
Cotard Sendromu
Cotard’s Syndrome
Şiddetli depresyon ve yoğun nihilistik sanrılarla karakterize, bireyin öldüğünü, organlarının veya tüm gerçekliğin var olmadığını iddia ettiği psikotik bir durumdur.
Sanrı
Delusion
Kişinin kültürünün veya alt kültürünün ortak inanç sistemiyle bağdaşmayan, aksine somut ve rasyonel kanıtlar bulunmasına rağmen sarsılmaz bir inançla sürdürülen sabit yanlış inanıştır.