Tanısal Adaptif Davranış Ölçeği
DABS
Tanım
Günlük işlevsellik için gereken kavramsal, sosyal ve pratik becerileri ölçen, zihinsel gelişim bozukluğu tanısında kritik öneme sahip standardize edilmiş klinik değerlendirme aracı.
Örnek Vaka / Uygulama
12 yaşındaki bir çocuğun akademik başarısızlık ve uyum sorunları nedeniyle kliniğe getirildiğinde, klinisyen sadece WISC-V zeka testi skorlarına güvenmek yerine, çocuğun ebeveynleri ve öğretmenleriyle DABS formatında yapılandırılmış yaklaşık bir saatlik bir görüşme gerçekleştirir. Ölçek sonucunda çocuğun IQ skoru sınırda olsa bile, pratik ve kavramsal alanlardaki ciddi sınırlamaları net bir şekilde haritalandırılır ve tanısal süreç bu ampirik veriyle tamamlanır.
Derin Analiz
DABS, Amerikan Zihinsel ve Gelişimsel Engellilik Derneği (AAIDD) tarafından geliştirilmiş olup, bireyin adaptif işlevsellik düzeyindeki anlamlı sınırlamaları saptamak amacıyla tasarlanmıştır. Psikometrik açıdan, ortalama zeka puanlarının ötesine geçerek bireyin gerçek yaşam koşullarında çevresel taleplerle nasıl başa çıktığını inceler. Ölçüm alanı üç ana sütuna dayanır: Kavramsal (dil, okuryazarlık, para, zaman, öz-yönetim), Sosyal (kişilerarası beceriler, sosyal sorumluluk, safdüşü olmama, kurallara uyma) ve Pratik (günlük yaşam aktiviteleri, mesleki beceriler, sağlık ve güvenlik, seyahat) alanlar. Klinik pratikte, standart sapma eşikleri kullanılarak normatif popülasyondan anlamlı sapmalar (genellikle ortalamanın 2 standart sapma altı) tespit edilir ve bu veri zihinsel yetersizlik tanı kriterlerinin karşılanmasında temel dayanak oluşturur.
Etimoloji
İngilizce 'diagnostic' (Yunanca 'diagnostikos' [ayırt edebilen, teşhis koyan]) + 'adaptive' (Latince 'adaptare' [uydurmak, uyum sağlamak]) + 'behavior' (Orta İngilizce 'behavor' [davranış biçimi]) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
IQ testleri (WISC, WAIS) ile sıklıkla karıştırılır; ancak IQ testleri bireyin potansiyel zihinsel kapasitesini (bilişsel yetiyi) ölçerken, DABS bu kapasitenin gerçek hayata nasıl yansıtıldığını (uyumsal davranışı) değerlendirir.