Nöropsikofarmakoloji
3,4-metilendioksiamfetamin
3,4-methylenedioxyamphetamine
Amfetamin sınıfına ait, güçlü empatojen, entaktojen, psikostimülan ve psikedelik etkiler doğuran, monoamin salgılatıcı ajan.
3,4-metilendioksimetamfetamin
3,4-methylene-dioxymethamphetamine
Genellikle MDMA olarak bilinen, entaktojenik ve empatojenik etkilere sahip sentetik bir amfetamin türevi.
Alfa-metilparatirozin
Alpha-methylparatyrosine (AMPT)
Katekolamin sentezinde hız kısıtlayıcı basamağı katalize eden tirozin hidroksilaz enzimini inhibe ederek norepinefrin ve dopamin üretimini baskılayan sentetik bir amino asit türevidir.
Alfentanil
Alfentanil
Fentanil türevi, hızlı başlangıçlı ve kısa etki süresine sahip sentetik bir opioid analjeziktir.
Amantadin
Amantadine
Parkinson hastalığı semptomlarını hafifletmek ve antipsikotik ilaçların yol açtığı ekstrapiramidal yan etkileri gidermek amacıyla kullanılan antiviral ve nörolojik ajan.
Amfetamin
Amphetamine
Merkezi sinir sistemini uyaran, katekolamin salınımını artırarak uyanıklık, odaklanma ve enerji yükselmesine yol açan sentetik stimülan prototipidir.
Aminoketon
Aminoketone
Yapısı ve etki mekanizması diğer pazarlanan antidepresanlardan farklı olan, bupropion gibi ajanların ait olduğu kimyasal sınıflandırma.
Anti-
Ant-
Psikoloji ve tıp terminolojisinde bir duruma, sürece, yapıya veya etkiye karşıtlığı, zıtlığı ya da baskılamayı ifade eden ön ek.
Antimuskarinik İlaç
Antimuscarinic Drug
Asetilkolinin muskarinik reseptörlere bağlanmasını rekabetçi bir şekilde bloke ederek parasempatik sinir sisteminin etkilerini baskılayan farmakolojik ajan.
Antinikotinik İlaç
Antinicotinic Drug
Otonom gangliyonlarda veya iskelet kası nöromüsküler kavşaklarındaki nikotinik asetilkolin reseptörlerini bloke ederek sinirsel iletimi engelleyen farmakolojik ajandır.
Arekolin
Arecoline
Postgangliyonik kolinerjik ajanlara yanıt veren düz kasları ve bezleri uyaran, muskarin benzeri etkiler gösteren bir alkaloid ilaçtır.
Armodafinil
Armodafinil
Uyanıklığı artırıcı (nötropik/eugeroik) sınıfından, modafinilin R-enantiyomeri olan ve aşırı gündüz uykululuğunu tedavi etmekte kullanılan merkezi sinir sistemi uyarıcısı.
Asetilparaminofenol
Acetyl-para-aminophenol
Yaygın analjezik ve antipiretik etkileriyle bilinen, tıbbi literatürde yaygın olarak asetaminofen veya parasetamol adıyla anılan aktif farmasötik bileşik.
Asetilüre
Acetylurea
Fokal (parsiyel) nöbetlerin tedavisinde kullanılan hidantoin analogları grubundan antikonvülsan ilaç sınıfı.
Atropin
Atropine
Belladonna bitkisinden elde edilen veya sentetik olarak üretilen, parasempatik sinir sistemini bloke ederek etki gösteren antikolinerjik bir alkaloid ilaçtır.
Baklofen
Baclofen
Omurilik düzeyindeki sinaptik refleks iletimini inhibe eden, GABAB reseptör agonisti etkili bir iskelet kası gevşeticisidir.
Belladonna Alkaloidi
Belladonna Alkaloid
Atropa belladonna bitkisinden elde edilen ve periferik ile merkezi sinir sisteminde antikolinerjik (parasempatolitik) etki gösteren doğal bileşikler grubu.
Benzisoksazol
Benzisoxazole
Risperidon ve iloperidon gibi atipik antipsikotik ilaçların kimyasal yapısında temel iskelet olarak yer alan aromatik organik bileşik sınıfı.
Benzodiazepin Agonisti
Benzodiazepine Agonist
Benzodiazepin reseptör kompleksinin alt birimlerine bağlanmayı kolaylaştırarak gama-aminobütirik asit (GABA) sisteminin inhibitör etkilerini güçlendiren psikoaktif ajan.
Beta-adrenerjik Reseptör Bloke Edici Ajan
Beta-adrenoreceptor Blocking Agent
Sempatik sinir sistemindeki beta-adrenerjik reseptörlere bağlanarak katekolaminlerin (adrenalin ve noradrenalin) etkilerini bloke eden farmakolojik ajan sınıfı.
Bikukulin
Bicuculline
GABA_A reseptörleri üzerinde rekabetçi antagonist olarak etki gösteren, bitkisel kökenli güçlü konvülsan alkaloid.
Bilişsel Geliştirici
Cognitive Enhancer
Alzheimer gibi ilerleyici demans türlerinde veya travmatik beyin hasarlarında bilişsel işlevleri iyileştirmek ve yavaşlatmak amacıyla kullanılan farmakolojik ajanlar.
Bufotenin
Bufotenin
Bazı kurbağa türlerinin derisinde ve belirli bitkilerde doğal olarak bulunan, kimyasal olarak LSD, psilosin ve DMT ile akraba olan hafif halüsinojenik bir triptamin türevidir.
Butirilkolinesteraz (buche)
Butyrylcholinesterase (buche)
Psevdekolinesteraz olarak da bilinen, özellikle karaciğerde sentezlenen ve ester bağlarını hidrolize eden non-spesifik bir serin hidrolaz enzimidir.
Cannabidiol (CBD)
Cannabidiol (CBD)
Delta-9-tetrahidrokannabinolün (THC) aksine psikoaktif özellikler taşımayan, ancak antiinflamatuar ve analjezik potansiyele sahip temel kenevir türevi cannabinoid.
Cytomel
Cytomel
Tiroid hormon replasman tedavisinde kullanılan sentetik tiroid hormonu liotirozoninin (T3) en yaygın ticari adıdır.
Çapraz Tolerans
Cross-tolerance
Bir maddeye karşı gelişen toleransın, aynı veya benzer mekanizmalarla etki eden ilişkili başka bir maddeye karşı da azaltılmış yanıt (artmış direnç) oluşturması durumu.
Delta Opioid Reseptörü
Delta Opioid Receptor
Merkezi ve periferik sinir sisteminde yer alan, endojen opioid peptitlerin bağlandığı ve özellikle ağrı modülasyonu, duygudurum düzenlemesi ile motor fonksiyonda rol oynayan G protein kenetli reseptör alt tipidir.
Delta-9-tetrahidrokannabinol
Delta-9-tetrahydrocannabinol
Kenevir bitkisinin (Cannabis sativa) ana psikoaktif bileşeni olan ve insan merkezi sinir sistemindeki kannabinoid reseptörlerine bağlanan fitokannabinoid.
Deprenil
Deprenyl
Monoamin oksidaz B (MAO-B) enzimini seçici olarak inhibe eden ve genellikle selegilin olarak bilinen farmakolojik ajan.
Depresan
Depressant
Bir organ sisteminin veya merkezi sinir sisteminin işlevsel aktivitesini ve uyarılma düzeyini yavaşlatan ya da azaltan kimyasal ajan veya farmakolojik maddedir.
Dextro-
Dextro- (dextr-)
Biyolojik, anatomik veya kimyasal yapılarda sağ tarafı veya sağa yönelimi ifade eden bir birleşik form eki.
Dibenzodiazepin
Dibenzodiazepine
Klozapin dahil olmak üzere ilk atipik antipsikotiklerin ve ilgili farmakolojik ajanların türediği trisiklik kimyasal bileşik sınıfı.
Dibenzoksazepin
Dibenzoxazepine
Fenotiyazin sınıfına ait olmayan, loxapine gibi birinci nesil antipsikotikleri de içeren kimyasal olarak ilişkili bileşikler sınıfı.
Dibenzotiyazepin
Dibenzothiazepine
Ketiapin gibi atipik antipsikotikleri içeren ve iki benzen halkasına sahip tiyazepin türevi kimyasal bileşikler sınıfı.
Dietiltriftamin
Diethyltryptamine
Triptamin ailesine mensup, serotonerjik sistem üzerinde agonist etki gösteren sentetik bir psikedelik maddedir.
Dietiltriptamin
DET
LSD, psilosin ve DMT ile aynı kimyasal aileden gelen, sentetik bir indolalkilamin halüsinojen.
Difenilbutilpiperidin
Diphenylbutylpiperidine
Konvansiyonel antipsikotik ajan pimozid gibi kimyasal olarak ilişkili bileşikler sınıfından herhangi birini ifade eden farmakolojik terim.
Dihidromorfin
Dihydromorphine
Başlıca opioid reseptör araştırmalarında kullanılan ve dihidrokodeinin metabolik bir ürünü olan yarı sentetik opioid analjezik.
Dimenhidrinat
Dimenhydrinate
H1 reseptörlerinde antagonist olarak görev yapan, ağırlıklı olarak taşıt tutması, vertigo ve mide bulantısını baskılamak için kullanılan birinci nesil bir antihistaminik ajandır.
Dimetiltriptamin
Dimethyltryptamine
Endojen olarak insan dahil çeşitli canlılarda sentezlenen, triptamin sınıfına ait güçlü ve hızlı etki gösteren psikedelik bir moleküldür.
Dinitrogen Monoksit
Dinitrogen Monoxide
Yaygın olarak 'gülme gazı' olarak bilinen, analjezik ve anestezik etkileri nedeniyle tıp ve diş hekimliğinde kullanılan inorganik bir bileşiktir.
Dissosiyatif Anestezik
Dissociative Anesthetic
Bilinç kaybına yol açmaksızın amnezi, analjezi ve sedasyon üretebilen farmakolojik ajan sınıfı.
DMT
DMT
LSD ve psilosin ile aynı aileden gelen, güçlü hallüsinojenik etkileriyle bilinen bir indolalkilamin türevidir.
Dopamin Reseptör Antagonisti
Dopamine-receptor Antagonist
Dopamin reseptörlerine yarışmalı olarak bağlanıp onları bloke ederek nörotransmitter dopaminin etkilerini azaltan veya ortadan kaldıran farmakolojik ajan.
Dopaminerjik Ajan
Dopaminergic Agent
Merkezi sinir sistemindeki dopaminerjik nörotransmisyonu artıran, taklit eden veya modüle eden farmakolojik bileşikler sınıfı.
Eldepryl
Eldepryl
Selegilin etken maddesinin ticari adı olup, özellikle Parkinson hastalığının tedavisinde kullanılan bir monoamin oksidaz inhibitörüdür (MAOI).
İlaç Metabolizması
Drug Metabolism
Canlı organizmanın yabancı kimyasal bileşikleri ve ilaçları, genellikle karaciğer başta olmak üzere çeşitli organlarda enzimatik yollarla kimyasal olarak değiştirerek vücuttan atılmaya hazır hale getirdiği biyotransformasyon sürecidir.
Kannabinoid
Cannabinoid
Kenevir bitkisinde bulunan ve beyindeki spesifik reseptörler üzerinde etki göstererek psikoaktif özellikler sergileyen yaklaşık 60 kimyasal bileşikten oluşan sınıf.
Kolinesteraz İnhibitörü
Cheı
Asetilkolin (ACh) molekülünü yıkan kolinesteraz enziminin aktivitesini baskılayarak sinaptik aralıktaki nörotransmitter konsantrasyonunu artıran farmakolojik ajan sınıfı.
Konvülzüan
Convulsant
Genellikle inhibe edici nörotransmisyonu bloke ederek istemsiz kasılmalara veya epileptik nöbetlere neden olan herhangi bir kimyasal madde veya ilaç.
Merkezi Antikolinerjik Sendrom
Central Anticholinergic Syndrome
Merkezi sinir sistemindeki muskarinik asetilkolin reseptörlerinin blokajı sonucu ortaya çıkan, kognitif bozulma, halüsinasyonlar ve bilinç değişiklikleriyle karakterize iatrojenik bir durum.
Salvia
Diviner’s Sage
Başlıca psikoaktif bileşeni Salvinorin A olan, güçlü disosiyatif ve halüsinojenik etkilere sahip nane familyasından (Lamiaceae) bir bitki türü.
Sitokrom P450 (CYP)
Cytochrome P450 (CYP)
Karaciğer ve diğer dokulardaki düz endoplazmik retikulumda yer alan; psikotrop ilaçlar dahil pek çok kimyasalın Faz I metabolizmasından sorumlu oksidatif enzim protein grubu.
SSS Uyarıcısı
CNS Stimulant
Düşük ila orta dozlarda uyanıklığı, dikkati ve enerji düzeyini artıran; yüksek dozlarda ise ajitasyon, panik ve psikotik belirtilere yol açabilen psikoaktif ajan grubu.