Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Nöropsikofarmakoloji

Bu alanda
55
bilimsel terim bulunuyor.

3,4-metilendioksiamfetamin

3,4-methylenedioxyamphetamine

Amfetamin sınıfına ait, güçlü empatojen, entaktojen, psikostimülan ve psikedelik etkiler doğuran, monoamin salgılatıcı ajan.

İncele

3,4-metilendioksimetamfetamin

3,4-methylene-dioxymethamphetamine

Genellikle MDMA olarak bilinen, entaktojenik ve empatojenik etkilere sahip sentetik bir amfetamin türevi.

İncele

Alfa-metilparatirozin

Alpha-methylparatyrosine (AMPT)

Katekolamin sentezinde hız kısıtlayıcı basamağı katalize eden tirozin hidroksilaz enzimini inhibe ederek norepinefrin ve dopamin üretimini baskılayan sentetik bir amino asit türevidir.

İncele

Alfentanil

Alfentanil

Fentanil türevi, hızlı başlangıçlı ve kısa etki süresine sahip sentetik bir opioid analjeziktir.

İncele

Amantadin

Amantadine

Parkinson hastalığı semptomlarını hafifletmek ve antipsikotik ilaçların yol açtığı ekstrapiramidal yan etkileri gidermek amacıyla kullanılan antiviral ve nörolojik ajan.

İncele

Amfetamin

Amphetamine

Merkezi sinir sistemini uyaran, katekolamin salınımını artırarak uyanıklık, odaklanma ve enerji yükselmesine yol açan sentetik stimülan prototipidir.

İncele

Aminoketon

Aminoketone

Yapısı ve etki mekanizması diğer pazarlanan antidepresanlardan farklı olan, bupropion gibi ajanların ait olduğu kimyasal sınıflandırma.

İncele

Anti-

Ant-

Psikoloji ve tıp terminolojisinde bir duruma, sürece, yapıya veya etkiye karşıtlığı, zıtlığı ya da baskılamayı ifade eden ön ek.

İncele

Antimuskarinik İlaç

Antimuscarinic Drug

Asetilkolinin muskarinik reseptörlere bağlanmasını rekabetçi bir şekilde bloke ederek parasempatik sinir sisteminin etkilerini baskılayan farmakolojik ajan.

İncele

Antinikotinik İlaç

Antinicotinic Drug

Otonom gangliyonlarda veya iskelet kası nöromüsküler kavşaklarındaki nikotinik asetilkolin reseptörlerini bloke ederek sinirsel iletimi engelleyen farmakolojik ajandır.

İncele

Arekolin

Arecoline

Postgangliyonik kolinerjik ajanlara yanıt veren düz kasları ve bezleri uyaran, muskarin benzeri etkiler gösteren bir alkaloid ilaçtır.

İncele

Armodafinil

Armodafinil

Uyanıklığı artırıcı (nötropik/eugeroik) sınıfından, modafinilin R-enantiyomeri olan ve aşırı gündüz uykululuğunu tedavi etmekte kullanılan merkezi sinir sistemi uyarıcısı.

İncele

Asetilparaminofenol

Acetyl-para-aminophenol

Yaygın analjezik ve antipiretik etkileriyle bilinen, tıbbi literatürde yaygın olarak asetaminofen veya parasetamol adıyla anılan aktif farmasötik bileşik.

İncele

Asetilüre

Acetylurea

Fokal (parsiyel) nöbetlerin tedavisinde kullanılan hidantoin analogları grubundan antikonvülsan ilaç sınıfı.

İncele

Atropin

Atropine

Belladonna bitkisinden elde edilen veya sentetik olarak üretilen, parasempatik sinir sistemini bloke ederek etki gösteren antikolinerjik bir alkaloid ilaçtır.

İncele

Baklofen

Baclofen

Omurilik düzeyindeki sinaptik refleks iletimini inhibe eden, GABAB reseptör agonisti etkili bir iskelet kası gevşeticisidir.

İncele

Belladonna Alkaloidi

Belladonna Alkaloid

Atropa belladonna bitkisinden elde edilen ve periferik ile merkezi sinir sisteminde antikolinerjik (parasempatolitik) etki gösteren doğal bileşikler grubu.

İncele

Benzisoksazol

Benzisoxazole

Risperidon ve iloperidon gibi atipik antipsikotik ilaçların kimyasal yapısında temel iskelet olarak yer alan aromatik organik bileşik sınıfı.

İncele

Benzodiazepin Agonisti

Benzodiazepine Agonist

Benzodiazepin reseptör kompleksinin alt birimlerine bağlanmayı kolaylaştırarak gama-aminobütirik asit (GABA) sisteminin inhibitör etkilerini güçlendiren psikoaktif ajan.

İncele

Beta-adrenerjik Reseptör Bloke Edici Ajan

Beta-adrenoreceptor Blocking Agent

Sempatik sinir sistemindeki beta-adrenerjik reseptörlere bağlanarak katekolaminlerin (adrenalin ve noradrenalin) etkilerini bloke eden farmakolojik ajan sınıfı.

İncele

Bikukulin

Bicuculline

GABA_A reseptörleri üzerinde rekabetçi antagonist olarak etki gösteren, bitkisel kökenli güçlü konvülsan alkaloid.

İncele

Bilişsel Geliştirici

Cognitive Enhancer

Alzheimer gibi ilerleyici demans türlerinde veya travmatik beyin hasarlarında bilişsel işlevleri iyileştirmek ve yavaşlatmak amacıyla kullanılan farmakolojik ajanlar.

İncele

Bufotenin

Bufotenin

Bazı kurbağa türlerinin derisinde ve belirli bitkilerde doğal olarak bulunan, kimyasal olarak LSD, psilosin ve DMT ile akraba olan hafif halüsinojenik bir triptamin türevidir.

İncele

Butirilkolinesteraz (buche)

Butyrylcholinesterase (buche)

Psevdekolinesteraz olarak da bilinen, özellikle karaciğerde sentezlenen ve ester bağlarını hidrolize eden non-spesifik bir serin hidrolaz enzimidir.

İncele

Cannabidiol (CBD)

Cannabidiol (CBD)

Delta-9-tetrahidrokannabinolün (THC) aksine psikoaktif özellikler taşımayan, ancak antiinflamatuar ve analjezik potansiyele sahip temel kenevir türevi cannabinoid.

İncele

Cytomel

Cytomel

Tiroid hormon replasman tedavisinde kullanılan sentetik tiroid hormonu liotirozoninin (T3) en yaygın ticari adıdır.

İncele

Çapraz Tolerans

Cross-tolerance

Bir maddeye karşı gelişen toleransın, aynı veya benzer mekanizmalarla etki eden ilişkili başka bir maddeye karşı da azaltılmış yanıt (artmış direnç) oluşturması durumu.

İncele

Delta Opioid Reseptörü

Delta Opioid Receptor

Merkezi ve periferik sinir sisteminde yer alan, endojen opioid peptitlerin bağlandığı ve özellikle ağrı modülasyonu, duygudurum düzenlemesi ile motor fonksiyonda rol oynayan G protein kenetli reseptör alt tipidir.

İncele

Delta-9-tetrahidrokannabinol

Delta-9-tetrahydrocannabinol

Kenevir bitkisinin (Cannabis sativa) ana psikoaktif bileşeni olan ve insan merkezi sinir sistemindeki kannabinoid reseptörlerine bağlanan fitokannabinoid.

İncele

Deprenil

Deprenyl

Monoamin oksidaz B (MAO-B) enzimini seçici olarak inhibe eden ve genellikle selegilin olarak bilinen farmakolojik ajan.

İncele

Depresan

Depressant

Bir organ sisteminin veya merkezi sinir sisteminin işlevsel aktivitesini ve uyarılma düzeyini yavaşlatan ya da azaltan kimyasal ajan veya farmakolojik maddedir.

İncele

Dextro-

Dextro- (dextr-)

Biyolojik, anatomik veya kimyasal yapılarda sağ tarafı veya sağa yönelimi ifade eden bir birleşik form eki.

İncele

Dibenzodiazepin

Dibenzodiazepine

Klozapin dahil olmak üzere ilk atipik antipsikotiklerin ve ilgili farmakolojik ajanların türediği trisiklik kimyasal bileşik sınıfı.

İncele

Dibenzoksazepin

Dibenzoxazepine

Fenotiyazin sınıfına ait olmayan, loxapine gibi birinci nesil antipsikotikleri de içeren kimyasal olarak ilişkili bileşikler sınıfı.

İncele

Dibenzotiyazepin

Dibenzothiazepine

Ketiapin gibi atipik antipsikotikleri içeren ve iki benzen halkasına sahip tiyazepin türevi kimyasal bileşikler sınıfı.

İncele

Dietiltriftamin

Diethyltryptamine

Triptamin ailesine mensup, serotonerjik sistem üzerinde agonist etki gösteren sentetik bir psikedelik maddedir.

İncele

Dietiltriptamin

DET

LSD, psilosin ve DMT ile aynı kimyasal aileden gelen, sentetik bir indolalkilamin halüsinojen.

İncele

Difenilbutilpiperidin

Diphenylbutylpiperidine

Konvansiyonel antipsikotik ajan pimozid gibi kimyasal olarak ilişkili bileşikler sınıfından herhangi birini ifade eden farmakolojik terim.

İncele

Dihidromorfin

Dihydromorphine

Başlıca opioid reseptör araştırmalarında kullanılan ve dihidrokodeinin metabolik bir ürünü olan yarı sentetik opioid analjezik.

İncele

Dimenhidrinat

Dimenhydrinate

H1 reseptörlerinde antagonist olarak görev yapan, ağırlıklı olarak taşıt tutması, vertigo ve mide bulantısını baskılamak için kullanılan birinci nesil bir antihistaminik ajandır.

İncele

Dimetiltriptamin

Dimethyltryptamine

Endojen olarak insan dahil çeşitli canlılarda sentezlenen, triptamin sınıfına ait güçlü ve hızlı etki gösteren psikedelik bir moleküldür.

İncele

Dinitrogen Monoksit

Dinitrogen Monoxide

Yaygın olarak 'gülme gazı' olarak bilinen, analjezik ve anestezik etkileri nedeniyle tıp ve diş hekimliğinde kullanılan inorganik bir bileşiktir.

İncele

Dissosiyatif Anestezik

Dissociative Anesthetic

Bilinç kaybına yol açmaksızın amnezi, analjezi ve sedasyon üretebilen farmakolojik ajan sınıfı.

İncele

DMT

DMT

LSD ve psilosin ile aynı aileden gelen, güçlü hallüsinojenik etkileriyle bilinen bir indolalkilamin türevidir.

İncele

Dopamin Reseptör Antagonisti

Dopamine-receptor Antagonist

Dopamin reseptörlerine yarışmalı olarak bağlanıp onları bloke ederek nörotransmitter dopaminin etkilerini azaltan veya ortadan kaldıran farmakolojik ajan.

İncele

Dopaminerjik Ajan

Dopaminergic Agent

Merkezi sinir sistemindeki dopaminerjik nörotransmisyonu artıran, taklit eden veya modüle eden farmakolojik bileşikler sınıfı.

İncele

Eldepryl

Eldepryl

Selegilin etken maddesinin ticari adı olup, özellikle Parkinson hastalığının tedavisinde kullanılan bir monoamin oksidaz inhibitörüdür (MAOI).

İncele

İlaç Metabolizması

Drug Metabolism

Canlı organizmanın yabancı kimyasal bileşikleri ve ilaçları, genellikle karaciğer başta olmak üzere çeşitli organlarda enzimatik yollarla kimyasal olarak değiştirerek vücuttan atılmaya hazır hale getirdiği biyotransformasyon sürecidir.

İncele

Kannabinoid

Cannabinoid

Kenevir bitkisinde bulunan ve beyindeki spesifik reseptörler üzerinde etki göstererek psikoaktif özellikler sergileyen yaklaşık 60 kimyasal bileşikten oluşan sınıf.

İncele

Kolinesteraz İnhibitörü

Cheı

Asetilkolin (ACh) molekülünü yıkan kolinesteraz enziminin aktivitesini baskılayarak sinaptik aralıktaki nörotransmitter konsantrasyonunu artıran farmakolojik ajan sınıfı.

İncele

Konvülzüan

Convulsant

Genellikle inhibe edici nörotransmisyonu bloke ederek istemsiz kasılmalara veya epileptik nöbetlere neden olan herhangi bir kimyasal madde veya ilaç.

İncele

Merkezi Antikolinerjik Sendrom

Central Anticholinergic Syndrome

Merkezi sinir sistemindeki muskarinik asetilkolin reseptörlerinin blokajı sonucu ortaya çıkan, kognitif bozulma, halüsinasyonlar ve bilinç değişiklikleriyle karakterize iatrojenik bir durum.

İncele

Salvia

Diviner’s Sage

Başlıca psikoaktif bileşeni Salvinorin A olan, güçlü disosiyatif ve halüsinojenik etkilere sahip nane familyasından (Lamiaceae) bir bitki türü.

İncele

Sitokrom P450 (CYP)

Cytochrome P450 (CYP)

Karaciğer ve diğer dokulardaki düz endoplazmik retikulumda yer alan; psikotrop ilaçlar dahil pek çok kimyasalın Faz I metabolizmasından sorumlu oksidatif enzim protein grubu.

İncele

SSS Uyarıcısı

CNS Stimulant

Düşük ila orta dozlarda uyanıklığı, dikkati ve enerji düzeyini artıran; yüksek dozlarda ise ajitasyon, panik ve psikotik belirtilere yol açabilen psikoaktif ajan grubu.

İncele