Esrar Kaynaklı Psikotik Bozukluk
Cannabis-induced Psychotic Disorder
Tanım
Esrar kullanımına veya intoksikasyonuna bağlı olarak gelişen, genellikle takip edilme sanrıları (persekütuvar delüzyonlar) ve anksiyete ile karakterize nadir klinik tablo.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir erkek hasta, acil servise yoğun bir korku, etraftaki herkesin kendisine komplo kurduğu inancı (persekütuvar sanrı) ve zaman algısında ciddi bozulma şikayetleriyle getirilir. Anamnezinde yüksek doz sentetik esrar türevi kullandığı öğrenilir. Hastaya antipsikotik müdahaleden ziyade destekleyici sedasyon uygulanır ve 24 saatlik izlem sonucunda sanrıların tamamen kaybolduğu, hastanın yaşananlara dair kısmi amnezi tanımladığı gözlemlenir.
Derin Analiz
Esrar Kaynaklı Psikotik Bozukluk, exojen kannabinoidlerin (özellikle THC) beyindeki endokannabinoid sistem (özellikle CB1 reseptörleri) üzerindeki yoğun agonist etkisiyle ortaya çıkar. Mezolimbik dopaminerjik yollardaki aşırı aktivasyon, gerçeği değerlendirme yetisinin geçici olarak bozulmasına ve paranoid sanrılara zemin hazırlar. Klinik pratikte, bu durum genellikle madde intoksikasyonunun akut evresinde veya hemen sonrasında başlar; duygusal oynaklık, depersonalizasyon ve epizoda dair retrograd amniyzi eşlik edebilir. DSM-5 kriterlerine göre, semptomların salt bir madde kullanım bozukluğu veya başka bir psikotik bozukluğun doğrudan sonucu olmaması ve madde bırakıldıktan sonraki günlerde (nadiren birkaç hafta içinde) gerilemesi beklenir.
Etimoloji
Latince 'cannabis' (kenevir) ve Yunanca 'psykhē' (ruh, zihin) ile 'eidos' (görünüm, biçim) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Şizofreni ve diğer primer psikotik bozukluklarla sıklıkla karıştırılır; ayırt edici nokta, bu bozuklukta semptomların doğrudan madde alımıyla tetiklenmesi ve madde atılımının ardından hızla (genellikle gün içinde) remisyona girmesidir. Ayrıca basit 'bad trip' (akut panik ve anksiyete reaksiyonu) tablosundan gerçekliği değerlendirme yetisinin bozulduğu sanrısal içerikle ayrılır.