Esrar Psikozu
Cannabis Psychosis
Tanım
Yüksek dozda veya kronik kenevir kullanımının tetiklediği, varsanı, sanrı ve gerçeği değerlendirme yetisinin geçici veya kalıcı olarak kaybıyla karakterize edilen psikiyatrik bir tablodur.
Örnek Vaka / Uygulama
21 yaşındaki üniversite öğrencisi M.K., son dönemde yoğun şekilde yüksek THC içerikli sentetik ve doğal esrar kullandıktan sonra yakınlarına herkesin kendisine komplo kurduğunu, odasının duvarlarındaki posterlerin onunla konuştuğunu iddia etmeye başlar. Acil servise getirildiğinde oryantasyonu bozulmuş, işitsel hallüsinasyonlar yaşayan ve paranoid sanrılarla ajite bir klinik tablo sergiler; toksikoloji taraması pozitif çıktıktan ve antipsikotik tedavi ile desteklendikten sonra semptomları iki hafta içinde geriler.
Derin Analiz
Esrar psikozu, sıklıkla esrar kullanımına ikincil gelişen psikotik bozukluklar kapsamında değerlendirilir. Egzojen kannabinoidlerin (özellikle THC'nin) beyindeki mezolimbik dopaminerjik yollar ve endokannabinoid sistem (özellikle CB1 reseptörleri) üzerindeki agonist etkisi, glutamaterjik ve GABAerjik nörotransmitter dengesini bozarak psikotik semptomların ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Genetik yatkınlık (örneğin COMT gen polimorfizmleri), erken yaşta kullanım ve predispozan kişilik yapıları bu tablonun gelişme riskini katlanarak artırır. Klinik pratikte, bu durumun akut bir toksik reaksiyon mu yoksa altta yatan şizofreni gibi primer bir psikotik bozukluğun tetikleyicisi mi olduğu ayırıcı tanı açısından kritik öneme sahiptir.
Etimoloji
İngilizce 'cannabis' (kenevir bitkisinin Latince cinsi adı, Yunanca 'kánnabis'ten gelme) ve Yunanca 'psykhē' (ruh, zihin) kökünden türetilen ve 'zihnin hastalanması/kopması' anlamına gelen 'psykhōsis' kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Şizofreni (esrar psikozu geçici bir toksik/tetikleyici süreç olabilirken şizofreni kronik ve kalıcı bir seyre sahiptir); Akut Intoksikasyon (yalnızca madde etkisi altındayken yaşanan geçici durumlar, esrar psikozunda ise madde etkisinin ötesine geçen kalıcı sanrısal yapılar bulunur).