Hipnozun Durum Kuramları
State Theories Of Hypnosis
Tanım
Hipnozun, bireyin bilincinde sıradan uyanıklık hallerinden niteliksel olarak farklı, kendine özgü ve değiştirilmiş bir bilinç durumu (altered state of consciousness) yarattığını öne süren kuramlar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir örnek olarak, kronik fibromiyalji ağrısı çeken ve geleneksel analjeziklere yanıt vermeyen bir hastaya uygulanan derin hipnoterapi seansı ele alınabilir. Durum kuramlarını savunan bir klinik psikolog, hastanın yaşadığı ağrı algısındaki radikal düşüşün, sadece sosyal bir rol yapma veya telkine uyma olmadığını; hipnotik durumun somatosensoriyel korteks ile anterior singulat korteks arasındaki sinyalleşmeyi değiştirerek birincil bilinç deneyimini fiziksel olarak farklılaştırdığını gözlemler.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve nöropsikoloji literatüründe hipnozun tabiatı üzerine yürütülen tartışmaların temel eksenini 'durum' (state) ve 'durum dışı' (nonstate/sosyokognitif) yaklaşımlar arasındaki tefrik oluşturur. Durum kuramları, hipnotik indüksiyon sürecinin kortikal aktivasyonda, özellikle de yürütücü işlevler ve dikkat modülasyonundan sorumlu nöral ağlarda (örn. merkezi yürütücü ağ ve varsayılan durum ağı) somut ve gözlemlenebilir değişiklikler meydana getirdiğini savunur. Bu perspektife göre hipnotize olmuş birey, pasif bir rol oynamaktan ziyade, beyin işlevlerinde fizyolojik temelli eşsiz bir fenomonolojik kırılma yaşar. Ernest Hilgard’ın 'neo-dissosiyasyon kuramı' (bölünmüş bilinç teorisi), bu yaklaşımın en yetkin örneklerinden biri olup, hipnoz altındaki zihnin yürütücü merkezi ile bilinç altı izleme sistemlerinin birbirinden ayrılabildiğini öne sürer.
Etimoloji
İngilizce 'state' (durum, Latince 'status' [durum, konum, duruş] kökünden) + 'theories' (kuramlar) + 'hypnosis' (Grekçe 'hypnos' [uyku] kökünden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Sosyokognitif (Nonstate) Kuramlar: Hipnozun değiştirilmiş bir bilinç durumu olmadığını, bireyin sosyal roller, beklentiler ve talep özellikleri (demand characteristics) doğrultusunda sergilediği bir uyum davranışı olduğunu savunur.
Keşfetmeye Devam Edin
Hipnotik Duyarlılık
Hipnotik Duyarlılık
Hypnotic Susceptibility
Bir bireyin hipnotik bir duruma girme ve telkinlere yanıt verme kapasitesinin derecesidir.
İncele