Madde Kaynaklı Psikoz
Drug-induced Psychosis
Tanım
Çeşitli yasadışı maddelerin ya da farmakolojik ajanların kullanımı veya kötüye kullanımı sonucunda ortaya çıkan akut veya kronik psikotik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servise aşırı miktarda sentetik kannabinoid veya yüksek doz amfetamin kullandıktan sonra gelişen işitsel halüsinasyonlar, şiddetli takip edilme (perseküsyon) sanrıları ve ajitasyon şikayetleriyle getirilen 24 yaşındaki bir bireyin klinik tablosu.
Derin Analiz
Madde kaynaklı psikoz, beyindeki nörotransmitter sistemlerinin (özellikle dopaminerjik ve glutamaterjik yolların) dışsal kimyasallar tarafından ani veya kronik olarak manipüle edilmesiyle tetiklenir. Amfetaminler ve kokain gibi uyarıcılar sinaptik aralıkta dopamin birikimine yol açarak paranoya ve halüsinasyonları tetiklerken; PCP ve ketamin gibi NMDA reseptör antagonistleri glutamat iletimini bozarak şizofrenininkine benzer negatif ve pozitif semptomlar üretebilir. Klinik değerlendirmede, tablonun birincil bir psikotik bozukluktan (şizofreni gibi) mi yoksa toksik bir ajan etkisinden mi kaynaklandığını ayırt etmek, prognoz ve tedavi protokolünün belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Etimoloji
İngilizce 'drug' (ilaç/uyuşturucu) kökünden türetilen bu terim, Yunanca 'psyche' (ruh, zihin) ve '-osis' (anormal durum, süreç veya hastalık hali) eklerinin birleşiminden oluşan 'psychosis' kelimesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Şizofreni (maddeden bağımsız olarak kronik seyreder), Madde Yoksunluk Deliryumu (bilişsel bulgular ön plandadır), Bipolar Bozukluk Mani Atakları.