Mahremiyetten Kaçınma
Avoidance Of İntimacy
Tanım
Bireylerin kişilerarası ilişkilerde yakınlıktan kaçınma, fiziksel veya duygusal olarak yakınlaşmaktan korkma ve sığ bağlar kurma eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir danışan, ilişkileri genellikle iki-üç ayı geçtikten sonra partneri duygusal derinlik talep ettiği anda 'boğulduğunu' hissederek ilişkiyi sonlandırdığını belirtmektedir. Danışan, yüzeysel flörtlerde son derece rahatken, partnerinin 'Seni seviyorum' demesi veya geleceğe dair plan yapması durumunda yoğun bir kaygı ve uzaklaşma dürtüsü yaşamaktadır.
Derin Analiz
Bağlanma teorisi çerçevesinde yetişkinlikteki kaçıngan bağlanma stilinin temel belirleyicisi olarak kabul edilir. Bu dinamik, erken dönem bakım veren ilişkilerindeki tutarsızlık veya reddedilmelerin içselleştirilmesiyle şekillenir. Birey, potansiyel bir reddedilme acısından korunmak amacıyla bilinçdışı bir savunma mekanizması olarak yakınlığı tehdit olarak algılar. Fiziksel ve duygusal sınırları aşırı katı tutarak özerkliği korumaya çalışırken, paradoksal biçimde kronik bir yalnızlık deneyimi rapor eder. Nörobiyolojik düzeyde, sosyal bağlanma devrelerindeki oksitosin ve vazopressin reseptör duyarsızlaşmaları ile korku devrelerini yöneten amigdalanın sosyal uyaranlara aşırı tepki vermesi bu kaçınma davranışının sürdürülmesinde rol oynayabilir.
Etimoloji
İngilizce 'avoidance' (kaçınma, uzak durma; Orta İngilizce 'avoyden' [boşaltmak, uzaklaştırmak] ve Latince 'evidare' kökünden) ile 'intimacy' (mahremiyet, yakınlık; Latince 'intimus' [en içteki, en derin] kelimesinden türetilmiştir)
Karıştırmayın
Şizoid kişilik bozukluğundaki sosyal ilgi eksikliği ile karıştırılabilir; ancak mahremiyetten kaçınmada kişi sosyal ilişki kurabilir ancak derinleşmekten korkar. Sosyal anksiyeteden farkı ise, korkunun kökeninde sosyal performans değerlendirilmesi değil, duygusal maruz kalma ve bağımlı olma korkusunun yatmasıdır.