Sokratik Diyalog
Socratic Dialogue
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal fobi tanısı konmuş bir danışanın 'Topluluk önünde konuşursam herkes benimle alay edecek ve berbat duruma düşeceğim' inancına karşı terapistin, 'Daha önce bu durumun tam olarak gerçekleştiği ve herkesin güldüğü anı hatırlayabiliyor musun?', 'Bu varsayımı destekleyen en güçlü kanıtın nedir ve aksini gösteren hangi kanıtları göz ardı ediyor olabilirsin?' şeklinde yönlendirici sorular sorması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve özellikle Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) bağlamında Sokratik diyalog, terapistin danışana doğrudan bilgi aktarmak yerine, stratejik ve açık uçlu sorular aracılığıyla danışanın kendi düşünce kalıplarını, mantık hatalarını ve katı inanç sistemlerini keşfetmesini sağlayan dinamik bir işbirliği tekniğidir. Bu süreç, danışanın pasif bir alıcı olmaktan çıkıp kendi bilişsel süreçlerinin aktif bir gözlemcisi haline gelmesini tetikler. Nörobilişsel düzeyde, ön beyin yapıları ve yürütücü işlevler (prefrontal korteks) üzerinde bilişsel esneklik yaratarَق, otomatik ve işlevsel olmayan negatif şemaların yeniden yapılandırılmasında üst düzey bir üstbilişsel (metakognitif) aktivasyon sağlar.
Etimoloji
Antik Yunanca 'Sōkratikos' (Σωκρατικός, Sokrates'e ait) ve 'dialogos' (διάλογος, karşılıklı konuşma, söyleşi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sorgulayıcı veya yönlendirici mülakat ile karıştırılabilir; temel fark, Sokratik diyalogun bir ikna etme çabası değil, kişinin kendi tümevarımsal mantığıyla yeni bir perspektif ve farkındalık geliştirmesini hedefleyen maieotik (doğurtucu) bir keşif süreci olmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çarpıtma
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.
İncele
Üstbiliş
Üstbiliş
Metacognition
Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.
İncele