Alkolün Neden Olduğu Kalıcı Demans
Alcohol-induced Persisting Dementia
Tanım
Uzun süreli ve aşırı alkol kullanımının kalıcı nörotoksik etkileri sonucunda ortaya çıkan, özellikle bellek, yürütücü işlevler ve dil becerilerinde belirgin ve kalıcı bozulmalarla karakterize bir nörokognitif bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
52 yaşında, 25 yıldır kronik ve yoğun alkol kullanım öyküsü olan bir hasta, yakın bellek kaybı, günlük işlerini planlayamama, zaman ve mekan oryantasyonunda bozulma şikayetleriyle yakınları tarafından getirilmiştir. Yapılan nöropsikolojik testlerde öğrenme kapasitesinin ciddi ölçüde düştüğü, yürütücü işlev testlerinde (örneğin Wisconsin Kart Eşleme Testi) perseverasyonlar sergilediği ve bu durumun alkol bırakıldıktan sonra aylar geçmesine rağmen gerilemeyerek kalıcı hale geldiği gözlemlenmiştir.
Derin Analiz
Bu tablo, etanolün ve onun ana metaboliti olan asetaldehitin merkezi sinir sistemi üzerindeki kronik ve yıkıcı etkilerinin bir yansımasıdır. Esas olarak prefrontal kortekste, hipokampuste ve talamik yapılarda nöronal kayıp, miyelin yıkımı ve ventriküler genişleme ile karakterize diffüz bir beyin hasarına dayanır. DSM-5 sınıflandırmasında 'Madde/Madde Kullanımının Neden Olduğu Nörokognitif Bozukluklar' çatısı altında değerlendirilir. Genellikle tiamin (B1 vitamini) eksikliğinin eşlik ettiği Wernicke-Korsakoff sendromu ile iç içe geçebilir; ancak burada tablonun temel belirleyicisi alkolün doğrudan nörotoksiditesidir. Bellek bozuklukları (amnezi), apraksi, agnozi ve afazi gibi kortikal bulgularla birlikte yürütücü işlevlerdeki çöküş, hastanın bağımsız yaşam becerilerini tamamen ortadan kaldırır.
Etimoloji
Latince 'alcohol' (arapça 'al-kuhl') + 'inductus' (sevkedilen, neden olunan) ve Latince 'demens' (zihinsel yitiş, 'de-' [uzaklaşma, yoksunluk] + 'mens' [zihin]) sözcüklerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Wernicke-Korsakoff Sendromu ile sıklıkla karıştırılır; Korsakoff özellikle akut tiamin eksikliğine bağlı ani başlangıçlı amnestik bir tablo sunarken, alkol kaynaklı kalıcı demans daha sinsi ilerleyen genel bir kognitif yıkımdır. Ayrıca Alzheimer Hastalığı'ndan öyküdeki uzun süreli alkol maruziyeti ve etiyolojik farklılıklarla ayrılır.