Anoreksiya Nervosa
Anorexia Nervosa
Tanım
Kilo alımına karşı yoğun korku, beden imgesinde çarpık algı ve yaşa/cinsiyete göre beklenen minimal normal ağırlığın sürdürülmesini şiddetle reddetmeyle karakterize, kısıtlayıcı beslenme alışkanlıkları ve belirgin zayıflıkla seyreden bir yeme bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
16 yaşında lise öğrencisi olan bir vaka, günlük kalori alımını 400 kalorinin altına düşürmesine, beden kitle indeksi (BKİ) 15.2 olmasına ve ailesinin zayıflık konusunda ısrarlı uyarılarına rağmen kendini aynada 'hâlâ kilolu' olarak algılamaktadır. Yoğun egzersiz rutini ve katı gıda kaçınma davranışları sergileyen hasta, akademik başarı odaklı mükemmeliyetçi kişilik özelliklerine sahiptir.
Derin Analiz
DSM-5 tanı kriterleri bağlamında; enerji alımının kısıtlanması, kilo alımından duyulan ezici korku ve beden algısı bozukluğu (şekil ve ağırlığın öz-değer üzerindeki aşırı baskısı) üç temel ekseni oluşturur. Nörobiyolojik düzeyde, frontostriatal devrelerdeki işlev bozuklukları, serotonerjik ve dopaminerjik nörotransmitter sistemlerindeki düzensizlikler, özellikle ödül işleme mekanizmalarını ve açlık/tokluk sinyallerinin kortikal entegrasyonunu etkiler. Açlık durumunun sürdürülmesi, ventriküler genişleme, kortikal atrofi ve endokrin eksiklikler (özellikle hipotalamik-hipofiz-gonadal aksın baskılanması) gibi nöroanatomik ve fizyolojik komplikasyonları tetikler.
Etimoloji
Yunanca 'an-' (olumsuzluk eki) + 'orexis' (iştah) sözcüklerinden türetilmiş olup, Latince tıbbi literatürde 'nervosa' (sinirsel kaynaklı) sıfatıyla niteleme kazanmıştır.
Karıştırmayın
Bulimia Nervosa ile sıklıkla karıştırılır; anoreksiya nervosa hastaları belirgin zayıflık ve düşük kilo gösterirken, bulimia nervosa hastaları genellikle normal veya normalin üstünde kilo aralığında bulunur ve tıkanırcasına yeme krizlerini telafi edici davranışlar (kusma, laksatif kullanımı) izler ancak kısıtlayıcı alt tipte zayıflıkla seyredebilir.