Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

DBT

DBT

Tanım

Duygu düzenleme güçlükleri, dürtüsellik ve kronik intihar eğilimleriyle karakterize borderline kişilik bozukluğu tedavisinde geliştirilmiş, bilişsel davranışçı yaklaşımın zıtlıkların senteziyle genişletilmiş formudur.

Örnek Vaka / Uygulama

Yirmi dört yaşında, yoğun terk edilme korkuları yaşayan ve stres altında kendine zarar verme (kesme) dürtüsüyle klinik başvurusu yapan bir danışan; DBT'nin 'Acil Durum Tolerans Becerileri' (örneğin buz torbası ile vagus sinirini uyararak fizyolojik uyarılmayı hızla düşürme) ve 'Radikal Kabul' teknikleri aracılığıyla kriz anlarını yönetmeyi öğrenir.

Derin Analiz

Marsha M. Linehan tarafından geliştirilen bu ekol, özellikle geleneksel BDT tekniklerinin yetersiz kaldığı, duygusal regülasyon kapasitesi son derece düşük bireyler için tasarlanmıştır. Temel mekanizması, hastanın mevcut durumunun olduğu gibi kabul edilmesi (acceptance) ile değişimin (change) teşvik edilmesi arasındaki diyalektik gerilimi dengelemektir. Tedavi dört temel sütun üzerine kuruludur: Bilinçli Farkındalık (Mindfulness), Tolerans ve Kabul (Distress Tolerance), Duygu Düzenleme (Emotion Regulation) ve Kişilerarası Etkililik (Interpersonal Effectiveness). Nörobiyolojik düzeyde, bu becerilerin eğitimi prefrontal korteksin amigdala üzerindeki inhibitör kontrolünü güçlendirerek aşırı limbik tepkiselliği modüle etmeyi hedefler.

Etimoloji

İngilizce 'Dialectical Behavior Therapy' (Diyalektik Davranışçı Terapi) ifadesinin kısaltmasıdır. 'Dialectical' kelimesi Yunanca 'dialektikē' (karşılıklı konuşma, tartışma sanatı) kökünden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Standart Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile sıklıkla karıştırılır; BDT değişime odaklanırken, DBT kabul ve değişim arasındaki diyalektik sentezi merkeze alır ve özellikle dürtüsel/duygusal disregülasyonda daha yapılandırılmış grup ve bireysel seans kombinasyonları sunar.