Hastalık Davranışı
İllness Behavior
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik bel ağrısı yaşayan 45 yaşında bir bireyin, ağrının mekanik kökenini abartarak tüm fiziksel aktivitelerini durdurması, ailesinden sürekli bakım talep etmesi ve her hafta farklı bir nöroloji uzmanına başvurarak MR çektirmesi, tipik bir maladaptif hastalık davranışı (hastalık rolünün aşırı benimsenmesi) örneğidir.
Derin Analiz
Hastalık davranışı, bireyin somatik ya da psikolojik belirtileri nasıl deneyimlediğini, bunları nasıl yorumladığını ve sağlık sistemi ile sosyal çevresiyle nasıl bir etkileşime girdiğini inceleyen kritik bir klinik psikoloji ve psikosomatik tıp yapısıdır. David Mechanic tarafından 1960'larda formüle edilen bu kavram, 'hastalık' (disease - patolojik süreç) ile 'rahatsızlık' (illness - öznel deneyim) arasındaki ontolojik ayrımı belirginleştirir. Belirtilerin fark edilmesi, bu belirtilere anlam yüklenmesi, yardım arama (help-seeking) stratejileri ve hasta rolünün (sick role) benimsenmesi gibi bilişsel ve davranışsal süreçleri kapsar. Uyarlanmamış hastalık davranışları (örneğin aşırı sağlık kaygısı, doktor gezme veya tam tersi semptomları inkâr ederek tıbbi yardımı reddetme), kronik ağrı sendromlarında ve somatik belirti bozukluklarında klinik tablonun seyrini doğrudan belirler.
Etimoloji
Karıştırmayın
Somatizasyon (bedenselleştirme) ile sıklıkla karıştırılır; somatizasyon psikolojik stresi fiziksel belirtiler yoluyla ifade etme eğisiyken, hastalık davranışı belirtilerin varlığında veya yokluğunda sergilenen tüm tutum ve eylemlerin üst kapsayıcısıdır.