Karanlık Korkusu
Darkness Fear / Fear Of Darkness
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (darkness fear): Yetişkin bir bireyin, evdeki tüm ışıkları kapatmakta aşırı zorlanması, gece uyanıldığında odadaki nesnelerin gölgelerini tehdit olarak algılayıp kalp çarpıntısı ve nefes darlığı yaşaması. 🔹 2. (fear of darkness): Yetişkin bir danışanın, evdeki tüm ışıkları kapattığında göğsünde sıkışma, kalp atışlarında hızlanma ve odada görünmeyen tehditler olduğu yönünde irrasyonel bir inançla uyanık kalması ve bu durumun uyku mimarisini bozarak günlük işlevselliğini düşürmesi klinik bir örnektir.
Derin Analiz
🔹 1. (darkness fear):
Evrimsel psikoloji perspektifinden karanlık korkusu, atalarımızın gece faal olan yırtıcılardan korunmak için geliştirdiği adaptif bir hayatta kalma mekanizmasının kalıntısıdır. Ancak bu tepki, bireyin yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayan bir şiddette, kronik ve irrasyonel bir boyut kazandığında spesifik fobi spektrumuna (özgül fobi) dahil olur. Nörobiyolojik düzeyde, görsel girdinin kesilmesiyle birlikte amigdalanın tehdit algısını domine etmesi ve prefrontal korteksin bu korkuyu rasyonel bir şekilde sönümlemede yetersiz kalması sonucu sempatik sinir sistemi aşırı uyarılır.
🔹 2. (fear of darkness):
Karanlık korkusu, evrimsel biyoloji ve bilişsel psikoloji kesişiminde incelenen adaptif bir mekanizmadır. Yaklaşık 3 yaş civarında çocukluk evresinin normal bir parçası olarak ortaya çıkar; bu dönemde hayal gücünün gelişimi ve görsel girdinin ani kesilmesi, amigdalanın tehdit algısını tetiklemesiyle sonuçlanır. Bilişsel düzeyde, görsel ipuçlarının yokluğu, beynin varsayılan mod ağının (default mode network) belirsizliği potansiyel tehlikelerle doldurmasına neden olur. Eğer bu evre aşılmaz ve karanlık sürekli bir tehlike veya zarar beklentisiyle kodlanırsa, DSM-5 kriterlerine göre özgül fobi (animal tip dışı veya doğal çevre alt tipi) düzeyine evrilebilir.
Etimoloji
🔹 1. (darkness fear):
İngilizce 'darkness' (karanlık, Eski İngilizce 'deorc') ve 'fear' (korku, Eski İngilizce 'fǣr' [ani tehlike/tuzak]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
🔹 2. (fear of darkness):
İngilizce 'fear' (korku) ve 'darkness' (karanlık) kelimelerinin birleşiminden oluşur. Köken olarak karanlığın (Eski İngilizce 'deorc') yarattığı duyusal yoksunluk ve bilinmezlik algısına dayanır.
Karıştırmayın
🔹 1. (darkness fear):
Nyctophobia (nyktofobi - karanlık korkusunun klinik olarak adlandırılmış daha spesifik ve patolojik formu) ile sıklıkla karıştırılır; 'darkness fear' daha geniş bir fenomenolojik tanımı kapsar.
🔹 2. (fear of darkness):
Nyctophobia (niktofobi) ile sıklıkla karıştırılır. Niktofobi bu korkunun klinik ve aşırı boyutunu (spesifik fobi) temsil ederken, 'fear of darkness' daha geniş bir spektrumu, gelişimsel kaygıları ve hafif düzey tepkileri de kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Kontrol Analizi
Kontrol Analizi
Control Analysis
Psikanaliz eğitimindeki bir adayın, yetkili bir analistin gözetimi ve rehberliği altında yürüttüğü klinik tedavi süreci.
İncele
Nevroz
Nevroz
Neurosis
Gerçeklikle bağın kopmadığı, sanrı veya varsayımların görülmediği, yoğun kaygı ve duygusal sıkıntılarla karakterize işlevsel ruhsal bozukluklar sınıfı.
İncele
Dismorfofobi
Dismorfofobi
Dysmorphophobia
Bireyin dış görünüşünde hayali veya son derece abartılı kusurlar algılamasıyla karakterize edilen, günümüz psikiyatri literatüründe Beden Algı Bozukluğu olarak adlandırılan eski klinik terim.
İncele
Aboiman
Aboiman
Aboiement
İstem dışı ve kontrol edilemeyen bir şekilde hayvani seslerin (özellikle havlama benzeri seslerin) üretilmesi durumu.
İncele