Davranışsal Öz-kontrol Eğitimi
Behavioral Self-control Training
Tanım
Danışanların aktif başa çıkma stratejileri geliştirmesini, ustalık duygusunu artırmasını ve istenmeyen alışkanlıklarını azaltmasını sağlayan bir davranış terapisi tekniğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik tırnak yeme (onikofaji) davranışı sergileyen bir danışana uygulanan süreçte; danışan gün boyunca tırnak yeme dürtüsünün geldiği anları ve çevresel tetikleyicileri bir cep defterine kayder (öz-izleme). Haftalık seanslarda bu veriler analiz edilerek hedeflenen tırnaksuz gün sayısı değerlendirilir (öz-değerlendirme). Danışan, haftalık hedefe ulaştığında kendini önceden kararlaştırılan sosyal bir aktiviteyle ödüllendirirken (öz-pekiştirme), stres anlarında ellerini meşgul etmek için bir stres topu kullanma davranış sözleşmesini uygular.
Derin Analiz
Davranışsal öz-kontrol eğitimi, operant koşullama ilkeleri ile Bilişsel Davranışçı ekolün kesişim kümesinde yer alan yapılandırılmış bir müdahale paketidir. Süreç temel olarak üç ardışık aşamadan oluşur: öz-izleme (self-monitoring), öz-değerlendirme (self-evaluation) ve öz-pekiştirme (self-reinforcement). Danışan, hedef davranışın tetikleyicilerini ve sonuçlarını sistematik olarak kaydetmeyi öğrenir; ardından kendi performansını belirlenen kriterlerle karşılaştırır ve sürece eşlik eden davranış sözleşmeleri (behavior contracts) ile nüks önleme (relapse prevention) stratejilerini devreye sokar. Bu mekanizma, dışsal denetim odaklı pekiştireçlerin zamanla içselleştirilmesini sağlayarak nöral düzeyde prefrontal korteksin dürtü kontrol devreleri üzerindeki yürütücü işlev kapasitesini güçlendirir.
Etimoloji
İngilizce 'behavioral' [davranışsal, Latince 'behavior' kökenli] + 'self' [öz, kendi, Eski İngilizce 'self'] + 'control' [kontrol, denetim, Fransızca 'contrôle'] + 'training' [eğitim, antrenman, Germen kökenli].
Karıştırmayın
Klasik sönme teknikleri ve dışsal pekiştirme tarifeleriyle karıştırılabilir; temel fark, bu yöntemde denetim odağının terapistten tamamen danışanın kendisine devredilmesi ve öz-yönetim becerilerinin kalıcı olarak kazandırılmasıdır.