Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hipnoanaliz

Hypnoanalysis

Tanım

Psikanalitik tedavinin dirençleri aşmak, aktarım sürecini hızlandırmak ve baskılanmış anıları bilinç düzeyine çıkarmak amacıyla hipnoz teknikleriyle entegre edildiği modifiye edilmiş bir psikoterapi yöntemidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Otomobil kazası geçiren ancak kazaya dair hiçbir anı hatıralarında bulunmayan ve açıklanamayan somatik panik ataklar yaşayan bir danışana, geleneksel serbest çağrışım yöntemlerinin yetersiz kaldığı noktada hipnoanaliz uygulanır. Terapist trans indüksiyonu ile danışanın savunma mekanizmalarını gevşeterek kaza anındaki duyusal parçaların (fren sesi, metal kokusu) bilinç yüzeyine çıkmasını sağlar; böylece bastırılmış dehşet duygusu güvenli bir setting içinde boşaltılır (katarsis) ve analitik seanslarda işlenir.

Derin Analiz

Hipnoanaliz, klasik psikanaliz ile hipnoterapi tekniklerinin kesişim kümesinde yer alan, dinamik yönelimli bir müdahale biçimidir. Temel mekanizması, trans halinin sağladığı gevşeme ve eleştirel düşünce süzgecinin (kritik fakültenin) bypass edilmesi yoluyla, ego savunmalarının esnetilmesine dayanır. Bu süreç, hastanın normal uyanık durumda erişmekte zorlandığı travmatik anıları, unutulmuş yaşantıları ve bastırılmış duygulanımları 'regresyon' (yaş gerilemesi) yoluyla yeniden deneyimlemesine zemin hazırlar. Açığa çıkan materyal, terapist tarafından telkin yoluyla değil, psikanalitik teorinin ilkeleri çerçevesinde yorumlanmak üzere hastanın bilinçli farkındalık alanına dahil edilir. Bununla birlikte, modern klinik psikolojide bu teknik tartışmalıdır; zira hipnoz altındaki telkine yatkınlık, yanlış anıların (false memories) üretilme riskini artırmakta ve hatırlanan verilerin nesnel geçerliliğini (veracity) şüpheli kılmaktadır.

Etimoloji

Fransızca 'hypnose' (hipnoz) + Yunanca 'analysis' (çözümleme, parçalarına ayırma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Klasik Hipnoterapi (sadece semptom gidermeye yönelik telkinler içerir, psikanalitik yorumlama barındırmaz) ve Serbest Çağrışım (tamamen uyanık bilinç durumuyla çalışır, hipnoz kullanılmaz).