Kortikal Demans
Cortical Dementia
Tanım
Beynin derin yapılarından ziyade kortikal alanlarının dejenerasyonundan kaynaklanan ve tipik olarak bellek, afazi ve agnozi gibi üst düzey bilişsel bozukluklarla seyreden demans türü.
Örnek Vaka / Uygulama
74 yaşında bir birey, yakın bellek kaybının yanı sıra nesneleri adlandırmada zorlanma (anomi) ve evinin yolunu karıştırma şikayetleriyle başvurur. Nöropsikolojik değerlendirmede amnestik tipte bellek bozukluğu, yapısal apraksi ve hafif Wernicke tipi afazi bulguları saptanır. Yapısal MR incelemesinde özellikle temporal ve paryetal kortekste belirgin olmak üzere yaygın kortikal atrofi gözlenir; bu klinik tablo klasik bir kortikal demans örneği olan Alzheimer hastalığına işaret eder.
Derin Analiz
Kortikal demans, serebral korteksin gri maddesinin yaygın kaybı ve sinaptik bozulmalarla karakterize edilen nörodejeneratif bir tablodur. Subkortikal demans formlarından (örneğin Huntington veya Parkinson hastalığına eşlik eden) farklı olarak, temel patoloji serebral korteksin üst düzey işleme merkezlerini hedef alır. Bu durum; bellek kodlama kusurları (hipokampal ve kortikal etkileşim bozukluğu), afazi (dil üretim ve alım bozuklukları), agnozi (tanıma güçlükleri) ve apraksi gibi fokal kortikal bulguların erken dönemde ön plana çıkmasına neden olur. En prototipik örneği Alzheimer hastalığıdır. Nöropatolojik olarak amiloid-beta plakları ve hiperfosforile tau proteinlerinin oluşturduğu nörofibriler yumaklar kortikal mantar boyunca yayılım göstererek nöronal ağ mimarisini tahrip eder.
Etimoloji
Latince 'cortex' (kabuk, dış tabaka) ve 'dementia' (akıldan çıkma, delilik; 'de-' [uzaklaşma, yoksunluk] + 'mens' [zihin, akıl]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Subkortikal demans ile sıklıkla karıştırılır. Subkortikal demans (örn. Parkinson veya progresif supranükleer palsi kaynaklı) genellikle yavaş düşünme (bradifreni), motor bulgular, kişilik değişiklikleri ve bellekten ziyade yürütücü işlev bozukluklarıyla kendini gösterirken; kortikal demans üst düzey bilişsel ve lisan kusurlarıyla ayrışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Alzheimer Hastalığı
Alzheimer’s Disease
Hafıza, düşünce, davranış ve işlevsel yetilerde ilerleyici bir yıkımla karakterize, ekstraselüler amiloid plaklar ve intraselüler nörofibriler yumakların birikimiyle seyreden ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır.
Afazi
Aphasia
Genellikle sol hemisferdeki serebral hasar sonucunda ortaya çıkan, dil işleme, anlama ve ifade etme becerilerinin kazanılmış kaybıdır.