Edimsel Koşullama Terapisi
Operant Conditioning Therapy
Tanım
Davranışları şekillendirmek ve değiştirmek amacıyla öncüllerin, davranışların ve sonuçların sistematik manipülasyonuna dayanan kanıta dayalı bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıkıcı davranış sorunları yaşayan sekiz yaşındaki bir çocukla çalışırken, terapist ve ebeveynler, çocuğun öfke nöbetleri geçirdiğinde elde ettiği ilgiyi ortadan kaldırır (sönmektir) ve sakin bir şekilde isteklerini ifade ettiği anları sosyal övgü ve belirteçlerle (token) anında ödüllendirirler. Bu sistematik sonuç değişimi, adaptive davranışın sıklığını artırır.
Derin Analiz
Edimsel koşullama terapisi, B.F. Skinner'ın radikal davranışçılık ilkelerine ve Thorndike'ın Etki Yasası'na dayanır. Temel mekanizma, davranışların çevresel sonuçları tarafından kontrol edildiği varsayımıdır. Süreç; hedef davranışın net bir şekilde operasyonelleştirilmesini, davranış öncesi ipuçlarının (öncüllerin) düzenlenmesini ve davranışı takip eden pekiştireç (ödül) veya cezaların manipüle edilmesini içerir. Nörobiyolojik düzeyde, bu yaklaşım striatum ve mezolimbik dopaminerjik devreler üzerinden gerçekleşen ödül öğrenme ve pekiştirme mekanizmalarını modüle eder. Klinik pratikte, özellikle otizm spektrum bozukluğu, davranış bozuklukları ve kronik psikiyatrik rehabilitasyonda token ekonomisi gibi formlarla yaygın olarak uygulanır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Klasik koşullama (Pavlovsal) terapisi ile sıkça karıştırılır; klasik koşullama istemsiz fizyolojik tepkileri (örneğin korku) eşik uyaranlarla değiştirmeye odaklanırken, edimsel koşullama istemli ve çevreye yönelik (operant) davranışların sonuçlarla şekillendirilmesini hedefler.
Keşfetmeye Devam Edin
Pekiştirme
Pekiştirme
Reinforcement
Edimsel koşullamada bir davranışın sıklığını veya ortaya çıkma olasılığını artıran bağımlı ilişki, süreç ve uygulama.
İncele
Sönme
Sönme
Extinction
Klasik veya edimsel koşullanmayla kazanılmış bir davranışın veya tepkinin, pekiştirecin veya koşulsuz uyarıcının sürekli olarak geri çekilmesi sonucunda zamanla zayıflaması ve ortadan kalkması süreci.
İncele