Maddeye Bağlı Kalıcı Demans
Substance-induced Persisting Dementia
Tanım
Psikoaktif maddelerin veya toksinlerin kullanımının bırakılmasından sonra bile kalıcılığını koruyan, çoklu bilişsel yetersizliklerle karakterize nörobiyolojik bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırk beş yaşında, 20 yıllık kronik ve ağır alkol ile solvent kullanım öyküsü olan bir birey, maddeleri bırakmasının üzerinden bir yıl geçmesine rağmen hâlâ kısa süreli hafıza kaybı, soyut düşünme becerilerinde azalma ve günlük işlerini planlamakta (yürütücü işlevler) ciddi zorluklar yaşamaktadır. Nöropsikolojik test bataryalarında bellek skorları normatif ortalamanın 2 standart sapma altında saptanmış olup, beyin MR görüntülemesinde yaygın kortikal atrofi ve ventriküler genişleme izlenmektedir.
Derin Analiz
Maddeye bağlı kalıcı demans, nörotoksik ajanların (alkol, ağır metaller, inhalanlar veya bazı reçeteli ilaçlar) uzun süreli ve aşırı kullanımının santral sinir sisteminde yarattığı yapısal tahribat sonucunda ortaya çıkar. Sadece akut intoksikasyon veya yoksunluk tablosuyla sınırlı olmayıp, madde kesildikten sonra da ilerleyici veya kalıcı seyir izleyen kognitif yıkımı ifade eder. Nöropatolojik olarak frontotemporal loblarda ve hipokampal yapılarda nöronal kayıp, glial aktivasyon ve sinaptik plastisitede geri dönüşsüz bozulmalar gözlemlenir. Klinik tablonun merkezinde amnezi (özellikle epizodik bellek açıkları) yer alırken; buna afazi, aprazi, agnoziler ve yürütücü işlev bozuklukları eşlik eder. Tanı sürecinde, bilişsel yıkımın yalnızca bir deliryum tablosuyla açıklanamayacağı ve madde kullanım öyküsüyle doğrudan zamansal ve nedensel bir bağ taşıdığı klinik olarak doğrulanmalıdır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Deliryum (akut ve dalgalı seyirli, genellikle geçici bilinç bulanıklığıdır; demans ise sinsi başlangıçlı ve kalıcıdır), Alkol Yoksunluk Sendromu (akut dönemde ortaya çıkan ve kısa süreli fizyolojik belirtiler içeren tablodur), Alzheimer Hastalığı (birincil nörodejeneratif bir süreçtir, dışsal madde toksisitesine ikincil gelişmez).
Keşfetmeye Devam Edin
Korsakoff Sendromu
Korsakoff Sendromu
Korsakoff’s Syndrome
Şiddetli tiamin (B1 vitamini) eksikliği ve mammiller cisim hasarına bağlı olarak gelişen, yoğun anterograd ve retrograd amnezi ile karakterize nörobiyolojik bir bozukluktur.
İncele
Yürütücü İşlev Bozukluğu
Yürütücü İşlev Bozukluğu
Executive Dysfunction
Soyut düşünme, plan yapma, problem çözme, bilgi sentezleme ve karmaşık davranışları başlatıp sürdürme yetilerinde görülen bilişsel bozulma.
İncele
Amnezi
Amnezi
Amnesia
Fizyolojik, farmakolojik veya psikolojik etkenlere bağlı olarak ortaya çıkan, geçici veya kalıcı kısmi ya da tam bellek yitimi.
İncele