Davranışsal Prova
Behavior Rehearsal
Tanım
Danışanın gerçek hayatta karşılaşacağı sosyal veya kişilerarası zorluklarla başa çıkabilmesi için yeni becerileri güvenli bir klinik ortamda deneyip pratik yaptığı bilişsel-davranışçı bir müdahale tekniğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal fobi tanısı alan 28 yaşındaki bir danışanın iş yerinde yöneticisinden zam isteyememe ve sınır koyamama problemi üzerine seans içinde yapılan çalışma: Terapist ve danışan rolleri değişir; önce terapist ideal bir iletişim modelini sergiler, ardından danışan bu durumu prova eder. Yapılan anında geri bildirimler (feedback) ve kademeli zorlaştırma ile danışanın öz-yeterlik algısı artırılır ve gerçek görüşmeye hazır hale getirilir.
Derin Analiz
Davranışçı terapi ve bilişsel davranışçı terapilerin (BDT) temel yapı taşlarından biri olan bu teknik, sosyal öğrenme kuramı ve edimsel koşullanma ilkelerine dayanır. Terapötik süreçte amaç; danışanın repertuarındaki eksik ya da işlevsiz davranış kalıplarını saptamak, model olgulama (modeling) yoluyla yeni stratejiler sunmak ve rol yapma (role-play) yöntemiyle bu stratejilerin pekişmesini sağlamaktır. Nörobiyolojik düzeyde, bu tekrarlı provalar prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki regülasyonu güçlendirir; böylece gerçek yaşam krizlerinde amigdalanın tetiklediği otomatik savaş-kaç tepkisi yerine daha adapte olabilen yürütücü işlev yanıtlarının devreye girmesi kolaylaşır. Özellikle atalet, sosyal kaygı ve iddia edilebilirlik (assertiveness) eğitimlerinde ampirik etkinliği yüksek düzeyde kanıtlanmıştır.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce *behhavien*) ve 'rehearsal' (tekrar, prova etme, Eski Fransızca *rehercier* 'tekrar etmek, gözden geçirmek') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Rol Yapma (Role-playing) ile sıklıkla karıştırılır; rol yapma daha geniş bir doğaçlama veya duygu odaklı dramatizasyon içerebilirken, davranışsal prova hedefe yönelik, belirli bir becerinin kazanılmasına odaklanan yapılandırılmış bir provalar silsilesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Atılganlık Eğitimi
Assertiveness Training
Bireylerin olumlu ve olumsuz duygu, düşünce ve tercihlerini net, doğrudan ve uygun bir biçimde ifade etmelerini sağlamak amacıyla sözel, sözel olmayan ve davranışsal kalıplarını geliştirmeye yönelik yapılandırılmış bir müdahale yöntemidir.
Bilişsel Davranışçı Terapi
CBT
Bireylerin işlevsel olmayan düşünce kalıplarını ve bunlara eşlik eden uyumsuz davranışlarını ampirik temelli tekniklerle yeniden yapılandırmayı hedefleyen yapılandırılmış psikoterapi yaklaşımı.