Letal Katatoni
Deadly Catatonia
Tanım
Hızlı ilerleyen, otonom sinir sistemi yetmezliği, hipertermi ve kardiyovasküler kollaps ile karakterize, acil müdahale edilmediğinde yüksek oranda ölümcül olan akut katatoni tablosudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Otuz iki yaşında şizofreni tanısı ile yatan erkek hasta, ani başlayan total mutezm, katatoni, 40 derece ateş, taşikardi ve lökositoz tablosuyla acil servise başvurur. Nöroleptik ilaç kullanım öyküsü bulunan hastada malign nöroleptik sendrom ve letal katatoni düşünülerek derhal antipsikotik ilaçlar kesilir, yoğun sıvı replasmanı başlanır ve acil EKT protokolü devreye sokulur.
Derin Analiz
Letal katatoni (malign katatoni), nöropsikiyatrik acillerin en şiddetli formlarından biridir. Genellikle malign nöroleptik sendrom (MNS) ile örtüşen bir klinik spektrum sergiler. Patofizyolojisinde frontal-subkortikal devrelerdeki GABAerjik aktivite çöküşü ve dopaminerjik reseptör blokajı kritik rol oynar. Otonomik instabilite, rijidite, waxy flexibility (mum gibi esneme), stupor ve inatçı hipertermi temel bulgulardır. Tedavi edilmediğinde dehidrasyon, renal yetmezlik, yaygın damar içi pıhtılaşma (DIC) ve kardiyak arrest nedeniyle ölüm kaçınılmazdır. Acil müdahalede yüksek doz benzodiazepinler (lorazepam) ve elektrokonvülsif terapi (EKT) hayat kurtarıcıdır.
Etimoloji
Yunanca 'kata-' (aşağı) + 'tonos' (gerginlik, tonus) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olup, 'letal' (latince letalis) sıfatıyla ölümcül seyreden motor işlev bozukluğunu niteler.
Karıştırmayın
Malign Nöroleptik Sendrom (klinik bulguları neredeyse aynıdır, etiyolojide ilaç maruziyeti birincildir); Akut Şizofreni Atakları (otonomik instabilite ve hipertermi ile seyretmez).
Keşfetmeye Devam Edin
Katatoni
Catatonia
İstemli hareketlerin ve motor davranışların belirgin biçimde bozulması, aşırı motor aktivite, hareketsizlik veya tuhaf postürlerin benimsenmesiyle kendini gösteren klinik bir sendromdur.
Elektrokonvülsif Terapi
Electric Shock Method
Trandisiyonel olarak 'elektroşok yöntemi' biçiminde bilinen, tedaviye dirençli majör depresyon ve katatoni vakalarında beyne kontrollü elektrik akımı verilerek nöbet oluşturulması esasına dayanan somatik bir psikiyatrik tedavi yöntemidir.