Kaçınma Koşullaması

🔹 1. (aversion conditioning): Alkolsüz içeceklere katılan ve mide bulantısı (Antabus türevi etkiler) yaratan bir farmakolojik ajanın, kişinin alkol alma davranışıyla eş zamanlı olarak verilmesi sonucunda bireyin alkole karşı fizyolojik bir tiksinme geliştirmesi. 🔹 2. (avoidance conditioning): Sosyal anksiyete bozukluğu olan bir bireyin, panik veya eleştirilme korkusunu tetikleyecek ortamlara girmekten sürekli olarak kaçınması ve bu kaçınma sayesinde kısa vadede rahatlama yaşayarak bu davranış kalıbını pekiştirmesi. 🔹 3. (avoidance training): Laboratuvar ortamında bir farenin, hafif bir elektrik şokundan hemen önce çalınan bir z sesi duyduğunda tekerleği çevirmeyi öğrenmesi kaçınma koşullamasının klasik bir örneğidir. Fare tekerleği zamanında çevirirse şok uygulanmaz; böylece tekerlek çevirme davranışı negatif pekiştirme yoluyla kalıcılaşır. Klinik pratikte ise, sosyal fobisi olan bir bireyin panik veya utanç yaratmasından korktuğu sosyal ortamlardan sürekli kaçınması, anksiyetesini kısa vadede düşürürken uzun vadede fobisini beslemesi bu mekanizmanın insan davranışındaki izdüşümüdür. 🔹 4. (escape conditioning): Şiddetli bir baş ağrısı çeken bir bireyin ağrı kesici ilaç içmesi sonucunda ağrının ortadan kalkması. İlaç içme davranışı (edim), aversif bir durum olan baş ağrısını sonlandırdığı (negatif pekiştirme) için, bireyin gelecekteki benzer baş ağrısı ataklarında aynı ilaca başvurma olasılığı artar.