PsikolojiSözlüğüm

Bir operatörün çevresel kontrol mekanizmasına komut ileterek hedef bir cihazın belirli bir işlevi yerine getirmesini sağlayan sistem bileşeni.

Araştırmacının ana ilgi odağı olmayan ancak bağımlı değişken üzerinde potansiyel karıştırıcı etkisi bulunan ve deneysel ya da istatistiksel yöntemlerle sabit tutulan değişken.

Bir deney sırasında uyarıcının kasten verilmediği ancak katılımcının tepkisinin yine de kaydedildiği özel test aşaması.

Ergonomide, bir kontrol veya girdi aygıtının çalıştırılması ile ekranda ortaya çıkan sonuç arasındaki işlevsel ilişki türü.

Genellikle dışsal bir ödülü elde etmek veya cezadan kaçınmak amacıyla, başkaları tarafından bireye dayatılan ve içsel motivasyonu baskılayan hedef türüdür.

Kurum yönetiminin, çalışma koşullarını, ücret politikalarını veya liderlik yaklaşımını iyileştirerek önleyebileceği personel ayrılma oranı.

Ergonomide bir arayüzdeki denetim mekanizmalarının diğerlerinden kolayca ayrılması ve işlevleriyle doğru eşleştirilmesidir.

Bireyin düşüncelerinin, duygularının veya eylemlerinin dış güçler, makineler ya da diğer insanlar tarafından denetlendiğine dair sarsılmaz ve gerçeğe dayanmayan inancı.

Genetik ve çevresel faktörlerin etkilerini ayrıştırmak amacıyla evlat edinme çalışmalarında, psikopatoloji veya risk faktörleri taşımayan biyolojik ebeveynlere sahip olan ve evlatlık verilen bireyleri ifade eden metodolojik kontrol grubu.

Ergonomi ve insan-bilgisayar etkileşiminde, bir kontrol veya giriş aygıtının hareketi ile ekranda ya da sistemde meydana gelen sonuç arasındaki mantıksal, sezgisel ve beklendik uyum.

Deneysel çalışmalarda, bağımsız değişkenin etkisinden arındırılmış referans sağlayan ve deneysel grupla karşılaştırma yapılmasına imkan tanıyan denek topluluğu.

Deneysel araştırmalarda, üzerinde çalışılan bağımsız değişkenin (müdahale veya tedavinin) uygulanmadığı, böylece temel çizgi (baseline) verisi sağlayan standart durum.

Gözlemlenmesi, kaydedilmesi, düzeltilmesi veya belirli bir şekilde değerlendirilmesi gereken öğelerin sistematik dökümü.

Araştırmanın temel odağında yer almayan ancak bağımlı değişkeni etkileme potansiyeli taşıyan dışsal değişkenleri eşitlemek amacıyla veri toplama sürecinden önce uygulanan metodolojik önlemdir.

Yalan makinesi (poligraf) incelemelerinde, suçla doğrudan ilgisi olmayan ancak duygusal uyarılma yaratması amaçlanan kontrol soruları ile ilgili suç sorularını karşılaştırmak için kullanılan standart sorgulama yöntemi.

Yalan dedektörü (poligraf) incelemelerinde, suçla ilgili kritik soruları, kişinin geçmişindeki olası ahlaki ihlalleri irdeleyen kontrol sorularıyla karşılaştırarak fizyolojik tepki kalıplarını analiz etmeye yarayan teknik.

Bilgi işleme sisteminde verinin akışını, kodlanmasını, depolanmasını ve geri çağrılmasını organize eden bilişsel mekanizmalar.

Bireylerin mevcut durumlarını belirli bir standartla sürekli olarak kıyaslayıp aradaki farkı kapatmak üzere davranışlarını ayarlamasını inceleyen ve köklerini mühendislik ile matematiğe dayandıran öz-düzenleme modeli.

Bir girdi cihazının hareket mesafesi ile ekranda ya da göstergede oluşturduğu karşılık gelen hareket mesafesi arasındaki oransal ilişki.

Joseph Weiss tarafından geliştirilen bu bütüncül psikoterapi yaklaşımı, danışanların çocuklukta bağlanma ve güvenlik ihtiyaçlarının engellenmesiyle oluşan bilinçdışı uyumsuz inançlarını test etme ve aşma süreçlerini inceler.

Katılımcının yanıtlarının belirli yönergelere veya kısıtlamalara göre uyarıcıyla ilişkilendirilmesini zorunlu kılan deneysel teknik.

Belirli bir tıbbi veya psikolojik duruma sahip katılımcıların yeni bir müdahaleyi alan deney grubu ile standart bakım veya plasebo alan kontrol grubuna ayrılarak kıyaslandığı araştırma yöntemi.

Bireyin bilişsel kaynaklarını bilinçli ve istemli bir şekilde belirli bir uyarıcıya yöneltmesi ve bu esnada çeldiricileri aktif olarak inhibe etme kapasitesidir.

Rastgele veya tesadüfi koşullar yerine, standartlaştırılmış ve sistematik parametreler altında gerçekleştirilen bilimsel inceleme yöntemi.