İstatistik

Araştırmacının doğrulamaya çalıştığı, değişkenler arasında anlamlı bir ilişki veya etki olduğunu öne süren istatistiksel hipotez.

Bir veri setindeki tüm değerlerin toplamının, gözlem veya eleman sayısına bölünmesiyle elde edilen temel merkezi eğilim ölçüsüdür.

Bir veri kümesindeki değerlerin bir merkez nokta etrafında eşit ve dengeli bir biçimde dağılmamış olma durumu.

İstatistiksel hipotez testlerinde II. Tip hata işleme olasılığını veya regresyon modellerindeki yordayıcı değişkenlerin standardize edilmiş etki katsayısını temsil eden sembolik parametre.

Kategorik bir sonuç değişkeninin gruplarını, birden fazla açıklayıcı yordayıcı değişken temelinde ayırt eden ve aralarındaki ilişkiyi standart ağırlıklar aracılığıyla inceleyen çok değişkenli istatistiksel bir prosedürdür.

Yalnızca iki olası sonucu (başarı/başarısızlık, evet/hayır) bulunan ve her denemede olasılığı sabit kalan bağımsız n adet denemenin sonuç dizilimlerinin olasılık dağılımıdır.

Yalnızca iki olası değere sahip kategorik bir değişkenin gözlemlenen oranlarının, teorik veya beklenen oranlardan anlamlı derecede sapıp sapmadığını belirleyen tam olasılığa dayalı istatistiksel prosedür.

Popülasyon parametresi için tek bir kesin değer yerine kabul edilebilir bir değerler aralığı belirten veya popülasyonun tüm özelliklerini tam olarak tanımlamayan istatistiksel varsayım.

Çok aşamalı araştırmalarda, evrenin eşit büyüklükteki bloklara bölünerek önce bu blokların, ardından her blok içindeki birimlerin rastgele seçildiği olasılıklı örnekleme yöntemidir.

Doğrusal olmayan verileri, maksimum olabilirlik tahmini yoluyla doğrusallığa ve yaklaşık normal dağılıma yaklaştırmak için kullanılan bir veri dönüştürme ailesidir.

İki veya daha fazla popülasyonda varyansların homojenliğini test etmek için kullanılan sağlam bir istatistiksel yöntem.

İki grup ortalaması arasındaki standartlaştırılmış farkı ölçerek nicel araştırmalarda etki büyüklüğünü belirleyen temel bir istatistiksel metriktir.

İki grup arasındaki ortalama farkın standart sapma cinsinden ifade edilen standartlaştırılmış ölçüsüdür.

Bir istatistiksel modelin öngörü gücünü ve genellenebilirliğini bağımsız veri setleri üzerinde test etmek amacıyla kullanılan yinelemeli bir değerlendirme prosedürüdür.

Olasılık kuramında, iki veya daha fazla bağımsız olayın aynı anda gerçekleşme olasılığını hesaplamak için kullanılan matematiksel kural.

Bağımlı değişkendeki toplam varyansın, iki veya daha fazla bağımlı olmayan yordayıcı değişkenin ağırlıklı doğrusal kombinasyonu tarafından ne oranda açıklandığını gösteren 0 ile 1 arasında değişen sayısal indeks.

Olasılık teorisinde ve istatistikte, bir rassal değişkenin belirli bir değerden küçük veya ona eşit bir değer alma olasılığını veren matematiksel tanım.

Hiyerarşik kümeleme analizlerinde veri grupları arasındaki benzerlikleri ve kümeleşme süreçlerini ağaç yapısında gösteren şematik bir diyagramdır.

Regresyon analizinde, iki bağımsız değişkenin birbirleriyle aşırı derecede ilişkili olması ve birinin diğeriyle büyük ölçüde tahmin edilebilmesi durumudur.

Varyans analizi (ANOVA) sonrasında anlamlı bulunan F oranının ardından, hangi grup ortalamalarının birbirinden istatistiksel olarak farklı olduğunu belirlemek amacıyla kullanılan bir çoklu karşılaştırma testidir.

Çoklu hipotez testleri sırasında Tip I hata oranını (yanlış pozitif) kontrol altında tutmak için önem seviyesinin (alfa) yapılan karşılaştırma sayısına bölünmesiyle uygulanan istatistiksel düzeltme yöntemidir.

Bir kontrol grubunun birden fazla tedavi grubuyla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklı olup olmadığını değerlendirmek için kullanılan parametrik bir çoklu karşılaştırma prosedürü.

Çoklu regresyon modellerinde, modeldeki bağımsız değişken sayısının ve örneklem büyüklüğünün serbestlik derecelerine göre uyarlanmasıyla elde edilen ve evrendeki gerçek varyans açıklama oranını tahmin eden düzeltilmiş determinasyon katsayısı.

Bir ölçüm, hesaplama veya analizdeki doğrusal olmayan hataları ve sapmaları gidermek amacıyla uygulanan matematiksel ya da optik müdahale.

Grafiksel bir dağılımda, çizilen fonksiyon ile yatay x ekseni arasında kalan iki boyutlu bölge.

İki veya daha fazla olgu, nesne veya değişkenin nedensel bir bağ olmaksızın, tesadüfi olmayan bir sıklıkta bir arada gözlenme durumu.

İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin ya da gözlenen farkın büyüklüğünü ve pratik anlamlılığını nicel olarak ifade eden istatistiksel ölçü.

Farklı deneysel koşullara atanan ya da farklı gruplarda yer alan bireylerin ölçüm skorları arasındaki toplam değişkenliği ifade eden istatistiksel parametredir.

Farklı katılımcı gruplarının her birinin farklı bir deneysel koşula rastgele atandığı çalışmalarda, verideki toplam varyansın bağımsız değişkenlerin etkisine ve rastgele grup içi hatalara oranını inceleyen istatistiksel yöntem.

Bir örneklem istatistiğine dayanarak hesaplanan güven aralığının, evren parametresini gerçek değerle kapsama sıklığını veya olasılığını ifade eden yüzdelik değer.

Yordayıcı bir değişken ile sıralı (ordinal) verilerden oluşan bir bağımlı değişken arasındaki ilişkinin gücünü ve istatistiksel bağımsızlığını test etmek için kullanılan analitik yöntem.

İki boyutlu bir saçılım grafiğinin (scatterplot) temel yapısını koruyarak, dairelerin yarıçapları veya alanları aracılığıyla üçüncü bir nicel değişkenin görselleştirilmesine olanak tanıyan çok boyutlu bir istatistiksel grafik türüdür.

Bir istatistiksel testte, sıfır hipotezinin (null hypothesis) reddedilmediği, test istatistiğinin olası değerler aralığı.

Bir sınıflandırma modelinin veya karar verme mekanizmasının performansını, gerçek değerler ile tahmin edilen değerleri çapraz tablolaştırarak görselleştiren hata matrisidir.

Ölçüm değerleri yerine, nesne veya bireylerin belirli niteliksel gruplara ya da sınıflara atanmasını sağlayan gözlem bilgisi.

Belirli kategorilerdeki gözlem sayılarını veya frekanslarını modellemek ve yordayıcı değişkenlerle ilişkisini incelemek için kullanılan istatistiksel yöntemler bütünü.

Birden fazla yanıt seçeneğinin veya kategorinin, istatistiksel gücü artırmak veya analizi basitleştirmek amacıyla daha az sayıda kategori altında birleştirilmesi süreci.

Herhangi bir değişkenin önünde yer alan ve onun ölçülen özellik üzerindeki etkisinin yönünü ya da büyüklüğünü belirleyen sayısal çarpan.

Aralarında sayısal bir akış veya kesintisiz ara değerler barındırmayan, yalnızca belirli ve ayrı (müstakil) değerler alabilen sayısal değişken türüdür.

Belirli sayıda nesne içeren bir kümeden, nesnelerin sıralaması dikkate alınmaksızın yapılan alt küme seçimi.

Sıralanamayan kategorik değişkenler arasındaki ilişkinin derecesini ölçen ve 0 ile 1 arasında değer alan bir istatistiksel uyum ölçüsüdür.

Varyans analizi ve çoklu doğrusal regresyonda, önceden belirlenmiş hipotezlerin test edilmesi amacıyla kategorik değişkenlerin ortalamalarına belirli ağırlıklar atanması yöntemi.

İki veya daha fazla nicel değişken arasındaki doğrusal ya da monoton ilişkinin yönünü ve gücünü istatistiksel olarak inceleyen yöntemdir.

İki veya daha fazla grubun bağımlı değişken üzerindeki ortalamaları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını test ederken, bağımlı değişkenle ilişkili ancak incelenmeyen bir dış değişkenin (kovaryat) etkisini istatistiksel olarak kontrol eden bir yöntemdir.

Bir veri setindeki birden fazla değişkenin kendi içindeki varyanslarını ve ikili kombinasyonlar halindeki kovaryanslarını organize eden kare biçimli matematiksel matristir.

İstatistiksel hipotez testlerinde, sıfır hipotezinin reddedilip reddedilmeyeceğine karar vermeyi sağlayan olasılıksal eşik sınır değer.

Bir veri setindeki merkezi eğilim, yayılım ve uç değerleri çeyreklikler aracılığıyla özetleyen grafiksel gösterim biçimi.

Belirli nitelikler bakımından birbirine benzer alt gruplar oluşturan ve bu alt gruplar arasındaki ayrımların genel varyasyonu açıklamaya yardımcı olduğu gözlem veya puanlar seti.

Bir veri setindeki frekans dağılım oranlarının ardışık olarak toplanmasıyla elde edilen ve en yüksek değerin yüzde yüze ulaştığı kümülatif oran değeridir.

Yol analizi ve benzeri istatistiksel prosedürlerde, karmaşık neden-sonuç ağları içinde en yüksek olasılığa sahip varsayımsal nedensellik dizisi.

İki veya daha fazla kategorik değişkenin frekans dağılımını ve frekansların kesişim kümesindeki ortak sayılarını gösteren iki boyutlu matris tablosu.

Faktör analizi ve temel bileşenler analizinde, birbirleriyle ilişkili bir dizi değişkenin toplam varyansının temel bir yaprak veya faktör tarafından ne kadarının açıklandığını gösteren sayısal indeks.

Ölçülen değerler ile gerçek değerler arasındaki farkın belirli bir yönde (aşırı veya eksik tahmin etme) sistematik olarak ortaya çıkması durumu.

Bir veri setinde, belirli gözlemlerin tam değerlerinin bilinmediği veya eksik olduğu durum; genellikle hayatta kalma analizlerinde ilgi konusu olayın çalışma süresi içinde gerçekleşmemesiyle ortaya çıkar.

Bağımlı değişkenin belirli bir eşik değerin altında veya üstünde gözlemlenemediği, ancak bu sınırda kümelendiği durumları modellemek için kullanılan ekonometrik ve istatistiksel regresyon yöntemi.

Geniş bir veri setini anlamlı ve yorumlanabilir gruplara ayırmak amacıyla kullanılan sayısal değerler veya puanlar aralığı.

Değerlerin kesintisiz bir süreklilik üzerinde herhangi bir noktada yer alabildiği ve tek bir düz çizgiyle grafikleştirilebildiği olasılık veya frekans dağılımı.

Kesikli veri dağılımlarına sahip istatistiksel testlere, sürekli olasılık dağılımlarının varsayımları uygulandığında yapılan matematiksel telafi prosedürü.

Bir modelin veya veri setinin, teorik varsayımlardan ve beklenen kalıplardan ne ölçüde sapma gösterdiğini değerlendirme prosedürleri bütünü.

Deneysel veya gözlemsel bir çalışmadaki açıklayıcı değişkenlerin sayısal değerlerini satır ve sütunlar halinde düzenleyen iki boyutlu veri tablosudur.

Olasılık kuramında, birbirini dışlayan ayrı olayların bir kümesini gözlemleme olasılığının, bireysel olayların olasılıklarının toplamına eşit olduğunu belirten temel matematiksel ilke.

Geçmiş sonuçlardan elde edilen bilgilerin, gelecekteki veri toplama süreçlerini optimize etmek ve verimsiz sonuçları en aza indirmek için dinamik olarak kullanıldığı bir örnekleme stratejisidir.

Psikoloji, sosyoloji ve ekonomi gibi farklı disiplinlerdeki gerçek dünya verilerini anlamlandırmak ve hipotezleri test etmek amacıyla istatistiksel yöntem ve prosedürlerin pratik olarak kullanılmasıdır.

Bir veri setinin standart sapmasının aritmetik ortalamaya bölünmesiyle elde edilen, birim bağımsız göreli yayılım ve değişkenlik ölçüsü.

Gözlem veya ölçümlerden oluşan bir veri setini özetlemek ve içindeki örtük örüntüleri ortaya çıkarmak amacıyla grafiksel, istatistiksel ve nicel tekniklerin sistematik olarak uygulanması süreci.

Araştırmacının önceden tasarlanmış bir hipotezi doğrulamak amacıyla devasa veri setleri içinde rastgele ilişkiler aradığı ve karıştırıcı değişkenleri kontrol etmediği kusurlu analitik uygulamadır.

Büyük veri setlerinin istatistiksel analizler öncesinde doğruluk, eksiklik, uç değer ve varsayım uygunluğu açısından sistematik olarak ön incelemeye tabi tutulması sürecidir.

İki değişken arasındaki ilişkinin açıklanamayan varyans oranını gösteren ve Pearson korelasyon katsayısından türetilen istatistiksel bir ölçüttür.

Yönlü bir hipotezin doğruluğunu sınamak amacıyla kullanılan, etkinin veya farkın belirli bir yönde (örneğin sadece pozitif veya sadece negatif) olduğunu varsayan istatistiksel hipotez testi.

Bir uyaranın yoğunluğunun, değerinin veya kalitesinin azalması ya da zayıflaması durumu; psikometri ve istatistikte ise zayıf ölçüm veya kısıtlı aralık nedeniyle etki büyüklüğünün olduğundan küçük hesaplanması hatası.